دو هزار نفر پيروز خواهند شد كه خداوند با صابران است . طرفداران نسخ مىگويند : از اين آيه چنين استفاده مىشود كه اگر تعداد مسلمانان از نصف كافران كمتر باشد ، در اين صورت جايز است كه جنگ را ترك نموده از ميدان نبرد كنار روند و كناره گيرى از ميدان جنگ و فرار نمودن از نبرد كه طبق مضمون آيه اول حرام و ممنوع بود ، با اين آيه نسخ شده و در جنگ ، تخفيفى براى مسلمانان مقرر شد . اين بود نظريه نسخ در اين آيه شريفه كه نسبت به خود طرفدارانى دارد و عطا بن ابى رياح يكى از آنان است . « 1 » ( 1 ) - اما به نظر ما : اين آيه نسخ نشده است و آن چه كه طرفداران نسخ در چگونگى نسخ اين آيه مىگويند ، نمىتواند دليل بر نسخ آن باشد و تخفيفى كه در آيهء دوم براى مسلمانان آمده است نه تنها نمىتواند دليل بر نسخ آيه اول باشد بلكه خود دليل بر استمرار و عدم نسخ آن است ، با اين توضيح كه : فرار از ميدان جنگ در قانون اسلام ( طبق مضمون آيه اول ) در صورتى ممنوع و حرام است كه تعداد مسلمانان كمتر از نصف تعداد كفار نباشد ولى در صورتى كه تعداد آن‌ها از نصف كفار كمتر شد ( طبق مضمون آيه دوم ) فرار كردن از ميدان نبرد و نجات دادن خود از مرگ حتمى حرام نمىباشد . بنابراين ، در ميان مفهوم اين دو آيه نه تنها منافات وجود ندارد تا يكى ناسخ حكم ديگرى باشد بلكه معناى آن دو آيه به هم در آميخته يك قانون عالى و طبيعى را در مسئله جنگ به وجود مىآورد و آن اين كه در صورت نداشتن نيرو و احتمال پيروزى تا دم مرگ ثبات قدم واجب و فرار ممنوع و در صورت نداشتن نيروى كافى كه شكست و مرگ حتمى است ، فرار از جنگ بلا اشكال است . ولى به طورى كه نقل شده است : عمرو بن عمر ، ابو هريره ، ابو سعيد ، ابو نضرة نافع مولى ابن عمر ، حسن بصرى ، عكرمه ، قتاده ، زيد بن ابى حبيب و ضحاك مىگويند كه حكم آيه مورد بحث و حرمت فرار از جنگ عموميت ندارد بلكه اين حكم به سربازان جنگ « بدر » اختصاص داشته و دربارهء آنان نازل گرديده و به جنگ و پايدارى تشويق‌شان نمود . بنابراين ، فرار از ميدان نبرد در جنگ‌هاى ديگر هيچ مانعى ندارد .

--> ( 1 ) الناسخ و المنسوخ ، نحاس 154 ، تفسير طبرى ، 9 / 135 .