السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

315

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

روايت درست و قابل قبولى نيست ، زيرا : اولا : با روايت‌هاى گذشته ، مخصوصا با روايت ديگر بخارى كه گردآورندگان را بيش از چهار نفر معرفى مىكند ، سازش ندارد . و ثانيا : راوى از كجا به دست آورده كه در هنگام در گذشت پيامبر جز چهار نفر كسى ديگر قرآن را جمع‌آورى نكرده بود ؟ او چگونه توانست كه به اوضاع و احوال تمام مسلمانان كه در شهرهاى مختلف اسلامى پراكنده بودند ، احاطه داشته باشد و از ميان آنان تنها چهار نفر را حافظ قرآن معرفى كند ؟ كسانى كه قرآن را جمع‌آورى كرده بودند ، به چهار تن منحصر سازد ؟ اين گفتار به حدس و تخمين و گزافه‌گويى نزديك‌تر است تا به تحقيق و حقيقت گويى . نتيجهء گفتار با در دست داشتن چنين روايت‌هايى كه جمع‌آورى قرآن را تا به دوران خود پيامبر و اولين روزهاى نزول قرآن پيش مىبرد ، چگونه مىتوان پذيرفت كه قرآن بعد از پيامبر اكرم به وسيلهء ابو بكر و يا افراد ديگر جمع‌آورى شده است و چگونه مىتوان ابو بكر را نخستين كسى دانست كه در دوران خلافتش قرآن را جمع‌آورى نموده است ؟ اگر اين نظريه و گفتار را بپذيريم ، ايراد ديگرى نيز پيش مىآيد و آن اين كه ابو بكر چرا به عمرو زيد بن ثابت مأموريت داد كه آيات را از ورق پاره‌ها و تخته‌ها و از سينه‌هاى مردم جمع‌آورى كنند ، اما به عبد اللّه بن مسعود و معاذ و ابىّ كه در آن زمان زنده بودند ، اين مأموريت را نداد ، در صورتى كه خود پيامبر ( ص ) آنان را به نام معلم قرآن معرفى نموده و دستور داده بود كه مسلمانان قرآن را از اين چند نفر و سالم فرا بگيرند و تنها سالم بود كه در جنگ يمامه كشته شده بود . علاوه بر اين ، زيد بن ثابت كه طبق بعضى از روايت‌ها از طرف ابو بكر مأموريت يافته بود قرآن را جمع‌آورى كند ، خود وى در زمان رسول خدا يكى از نويسندگان وحى و گردآورندگان قرآن بود ، با اين وصف لزومى نداشت كه در جمع‌آورى قرآن تا آن حد تحقيق و تفحص و بررسى و يا شك و ترديد كند و مخصوصا اين كه خود ابو بكر دربارهء وى مىگويد او مردى است عاقل و غير متهم به دروغگويى . گذشته از همهء اين‌ها ، اخبار « ثقلين » كه به طور « متواتر » و فراوان نقل شده ، ما را به اين معنى هدايت و راهنمايى مىكند كه قرآن در عصر خود رسول خدا جمع‌آورى و به صورت كتاب و مجموعه‌اى در آمده بود كه قابل امانت گذاشتن باشد كه در اين باره بعدا بحث و گفت‌وگو خواهيم داشت .