پاسخ 3 و 4 - روايات جمع‌آورى قرآن از نظر قرآن و عقل روايت‌هاى تدوين قرآن از نظر قرآن روايات تدوين قرآن همان‌طوركه با يكديگر و همچنين با گروه ديگرى از روايات معارض بود با مضمون بعضى از آيات قرآن نيز مخالف و معارض است ، زيرا : اولا : تعداد زيادى از آيات قرآن كريم دلالت دارند ( 1 ) - ، بر اين كه از زمان نزول قرآن سوره‌ها از همديگر ، متمايز و هريك از آن‌ها جداگانه در ميان مردم و حتى در ميان مشركان و اهل كتاب منتشر شده بود زيرا رسول خدا طبق دستور قرآن ، كفار و مشركين را به مبارزه و معارضه خويش دعوت كرد و در اين مبارزه ، آوردن سخنانى همانند قرآن و سپس آوردن ده سوره و در نهايت ، آوردن يك سوره مانند سوره‌هاى قرآن را به آن‌ها پيشنهاد نمود و معناى اين مبارزه و پيشنهاد اين است كه سوره‌هاى قرآن حتى در دسترس كفار و مشركين نيز قرار گرفته بود . ثانيا : در آيات زياد و در حديث معروف « ثقلين » قرآن مجيد « كتاب » ناميده شده است و از اين نام‌گذارى چنين بر مىآيد كه قرآن جمع‌آورى شده بود زيرا قرآنى كه در سينه‌ها بود و يا در لوحه‌هاى پراكنده و تخته پاره‌ها و استخوان‌هاى متفرق نوشته شده باشد ، كتاب ناميده نمىشود و معمولا كتاب مجموعه‌اى را گويند كه داراى وجود واحد مشخص بوده ، صورت مدونى داشته باشد . نوشته‌هاى پراكنده و قطعه‌قطعه ، كتاب ناميده نمىشود تا چه رسد به آن چه اصلا نوشته نشده ، و جاى آن دل‌ها و سينه‌ها باشد . روايت‌هاى جمع‌آورى قرآن از نظر عقل اين روايت‌ها كه جمع‌آورى قرآن را به خلفا و دوران بعد از رسول خدا مستند مىسازند با حكم عقل نيز موافق و سازگار نيستند ، زيرا عظمت خود قرآن ، اهتمام فوق‌العاده پيامبر به خواندن و حفظ نمودن آن ، اهميت فراوانى كه مسلمانان به قرآن قائل بودند ، اجر و ثواب بىپايان قرآن خواندن و . . . اقتضا مىكند كه قرآن از نخستين روز نزولش و در عصر خود رسول خدا جمع‌آورى و تدوين شده باشد . و هر روايتى كه جمع‌آورى قرآن را به دوران‌هاى بعد از پيامبر مستند مىكند ، با اين حقايق مسلم تاريخى و افكار مسلمانان و با احتياج و نگرش خاص مسلمانان نسبت به قرآن و با ده‌ها مطلب ديگر ، كوچك‌ترين سازشى ندارد بلكه مخالف همهء اين‌ها مىباشد . علاوه بر اين ، قرآن داراى خصوصياتى است كه هريك از اين خصوصيات در جلب افكار