زنده هستم او را دوست خواهم داشت زيرا از رسول خدا شنيدم كه مىفرمود : قرآن را از چهار نفر فرا گيرد : عبد اللّه بن مسعود ، سالم بن معاذ و ابى بن كعب . « 1 » 5 - نسائى با سند صحيح از عبد اللّه بن عمر نقل مىكند كه من قرآن را جمع‌آورى كرده بودم و هر شب يك‌بار مىخواندم و چون اين جريان به گوش پيامبر رسيد ، فرمود : آن را آرام و با حوصله و هر ماه يك‌بار بخوان ! . . . « 2 » و در اين باره روايت‌هاى ديگرى نيز وجود دارد كه بعضى از آن‌ها را در همين كتاب خواهيد خواند و از همهء اين روايت‌ها استفاده مىشود كه قرآن در زمان خود رسول خدا ( ص ) با دستور و نظارت مستقيم شخص آن حضرت جمع‌آورى شده بود و كوچك‌ترين احتمال تحريف در آن وجود ندارد . اشكال و پاسخ : شايد كسى در اينجا بگويد كه : منظور از جمع‌آورى قرآن در دوران پيامبر كه در اين روايت‌ها به آن اشاره شده است ، حفظ نمودن و جمع كردن در سينه‌هاست نه جمع كردن و نوشتن آن در اوراق . ولى اين ، تصورى است باطل و پندارى است نابجا زيرا : اولا : دليلى بر اين تصور و پندار نيست . و ثانيا : اگر منظور از جمع‌آورى قرآن ، جمع‌آورى آن در سينه‌ها بود ، چگونه اين عمل به طورى كه در اين روايت‌ها آمده است ، تنها به شش نفر يا چهار نفر اختصاص يافته است ؟ در صورتى كه تعداد حافظان ( 1 ) - قرآن در عصر پيامبر ( ص ) بيش از آن بود كه با نام و نشان قابل شمارش باشد . بنابراين ، منظور از جمع‌آورى كه در اين روايت‌ها ياد شده است ، جمع‌آورى كتبى است نه حفظى . چنان كه اگر كسى در تاريخ زندگى پيامبر و ياران آن بزرگوار دقت كند ، براى وى اين حقيقت كاملا روشن و ثابت مىشود كه در زمان خود آن حضرت قرآن جمع‌آورى شده بود و تعداد گردآورندگان آن هم كم نبوده است . و روايت بخارى از انس كه گردآورندگان قرآن را در عصر پيامبر تنها چهار نفر معرفى مىكند ،

--> ( 1 ) همان ، 2 / 102 . ( 2 ) اتقان ، نوع 20 ، ج / 124 .