السيد الخوئي (مترجم: نجمى / هريسى)

307

البيان في تفسير القرآن (بيان در علوم و مسايل كلى قرآن) (وزارت ارشاد) (فارسى)

15 - مصعب بن سعد نقل مىكند كه روزى عثمان در ميان جمعيت خطبه‌اى ايراد نمود و چنين گفت : سيزده سال بيش نيست كه از فوت پيغمبر سپرى مىشود كه شما دربارهء چگونگى خواندن قرآن نزاع و اختلاف داريد و مىگوييد ؛ قرائت ابىّ اين‌چنين و قرائت عبد اللّه آن چنان بود . يكى مىگويد ؛ قرائت تو درست نيست . آن ديگرى مىگويد ؛ قرائت تو صحيح نمىباشد . شما را به خدا اين اختلافات را كنار بگذاريد و هر چه از آيات قرآن در نزد شماست پيش من بياوريد تا آن‌ها را به يك شكل و در يك‌جا جمع‌آورى كنيم . كاغذها و قطعه پوست‌هايى كه در نزد مردم از آيات قرآن نوشته شده بود ، آوردند تا مقدار زيادى از اين اوراق و قطعات روى هم انباشته شد ، آنگاه خود عثمان صاحبان اين كاغذها و پوست‌ها را يك‌به‌يك صدا كرد و آن‌ها را قسم داد كه آن چه آورده‌اى از خود رسول خدا شنيده‌اى و با املاى خود او نوشته‌اى ؟ از اين گونه سؤالات مىكرد و آنان در پاسخ وى مىگفتند : بلى ، بلى . چون اين پرس‌وجو تمام شد ، عثمان سؤال كرد : خوش‌نويس‌ترين مردم كيست ؟ گفتند : زيد بن ثابت ، نويسنده مخصوص رسول خدا ، آنگاه گفت : آشناترين افراد به ضبط لغات عرب كيست ؟ گفتند : سعيد بن عاص . عثمان دستور داد كه سعيد املا كند و زيد بنويسد . زيد به نوشتن شروع نمود و اين مصحف‌ها به دستور عثمان در ميان مردم منتشر شد . مصعب بن سعد در اينجا اضافه مىكند كه من شنيدم كه بعضى از اصحاب رسول خدا عمل آنان را تأييد مىكردند و مىگفتند : كار خوب و به جايى بود كه انجام دادند . ( 1 ) - 16 - ابو مليح نقل مىكند كه عثمان بن عفان چون تصميم گرفت ، قرآن نوشته شود گفت : بايد قبيلهء هذيل املا كند و قبيله ثقيف بنويسد . 17 - عبد الاعلى فرزند عبد اللّه بن عامر قرشى نقل مىكند كه چون نوشتن قرآن تمام شد ، به نزد عثمان آوردند . وى نگاهى به قرآن نمود و گفت : اين كار را به خوبى و به نحو احسن انجام داده‌ايد ولى در اين مصحف غلطهاى كوچكى نيز مىبينم كه ملت عرب با قرائت خود آن‌ها را اصلاح خواهند نمود . 18 - عكرمه مىگويد : هنگامى كه قرآن تدوين‌شده را به نزد عثمان آوردند اغلاطى در آن مشاهده نمود و گفت : اگر املاكننده‌اش از خاندان هذيل و نويسنده‌اش از قبيله ثقيف بود ، اين اغلاط در قرآن وجود نداشت . 19 - عطا نقل نموده است : عثمان كه مىخواست آيات قرآن را استنساخ كند ، ابى بن كعب را