خواست و ابى آيات قرآن را به زيد بن ثابت املا مىكرد ، زيد هم مىنوشت . سعيد بن عاص هم با وى بود كه قرآن را غلط گيرى مىكرد ، پس مصحف موجود با قرائت ابى و زيد نوشته شده است . 20 - مجاهد نقل مىكند : عثمان در موقع تدوين قرآن دستور داد كه ابى املا كند و زيد بن ثابت بنويسد و سعيد بن عاص و عبد الرحمن بن حرث غلط گيرى كنند . 21 - زيد بن ثابت مىگويد : هنگامى كه مصحف‌ها را مىنوشتم ، من يك آيه را كه از رسول خدا شنيده بودم ، در پيش كسى و يا در يادداشتى پيدا نكردم ، سپس آن را در پيش خزيمة بن ثابت يافتم و آن آيه اين بود مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا . . . « 1 » و چون رسول خدا ( ص ) شهادت خزيمه را به جاى شهادت دو نفر مىپذيرفت و « ذو الشهادتين » ناميده مىشد ، من هم شهادت وى را به تنهايى پذيرفتم و با شهادت او ، آن آيه را نوشتم . ( 1 ) - 22 - ابن اشته از ليث بن سعيد نقل مىكند : اول كسى كه قرآن را جمع‌آورى كرد ، ابو بكر و نويسنده‌اش هم زيد بن ثابت بود . مردم آياتى را كه در نزدشان بود به پيش زيد مىآوردند ولى او نمىپذيرفت مگر با شهادت دو نفر راستگو و مورد اعتماد و زيد بن ثابت دو آيه آخر سوره برائت را پيدا نكرد ، مگر در نزد خزيمه اما شاهدى نبود كه گفتار وى را تصديق كند ، با اين حال ابو بكر دستور داد كه آن را بنويسند ، زيرا رسول خدا شهادت او را به جاى شهادت دو نفر مىپذيرفت و همان آيه نوشته شد ، عمر نيز آيه رجم را آورد و چون شاهدى نداشت ، نوشته نشد . « 2 » اين بود مهم‌ترين رواياتى كه دربارهء كيفيت و چگونگى جمع‌آورى قرآن نقل شده است . اين روايات ، علاوه بر خبر واحد بودن كه هيچ‌گونه اطمينان‌آور و مفيد علم نمىباشد ، از جهات مختلفى ضعيف و غير قابل اعتماد بوده و مورد ايراد و انتقاد مىباشند . ما در فصل‌هاى آينده ، اين روايت‌ها را بررسى كرده و در هر فصلى ، يكى از جهات ضعف آن‌ها را بررسى و تا آخر بخش بدين گونه پيش مىرويم . جهات ضعف اين روايت‌ها را كاملا روشن مىكنيم و اين بخش از كتاب را به پايان مىبريم .

--> ( 1 ) احزاب / 23 . ( 2 ) اتقان ، نوع 18 ، ج 1 / 101 .