مقدّسى جهانگرد جغرافى دان عرب در حدود 375 ه مىنويسد : « واثق ، خليفهء عباسى ، پژوهشگرانى به آسياى ميانه فرستاد تا دربارهء سد آهنى تحقيق كنند و به او گزارش دهند . آنان تنگه‌اى را يافتند به عرض 150 يا رد ميان دو كوه مرتفع كه با قطعات آهنى ساخته شده بود همراه با سرب گداخته كه آن تنگه را بسيار محكم نگاه داشته بود . » « 1 » در داستان اروپايى اسكندر آمده كه اقوام وحشى يأجوج و مأجوج ، با 400000 تن آمدند تا پروس را در برابر اسكندر حمايت كنند . آنان به كوه زدند و اسكندر در برابر آنان سد معروف را ساخت تا از حملات آنان جلوگيرى كند . « 2 » ترمذ و سد يأجوج و مأجوج سيد قطب به مناسبت سد يأجوج و مأجوج مىنويسد : « سدى نزديك شهر ترمذ از شهرهاى تاجيكستان معروف به باب الحديد كشف‌شده در اوايل قرن 15 ميلادى دانشمند آلمانى سيلد برجر از آن گذشته و آن را در كتاب خود ثبت كرده است . » همچنين مورخ اسپانيايى ، كلافچو در سفرش به سال 1403 م ، آن را ذكر كرده و مىگويد : « سد شهر باب الحديد ، در راه بين سمرقند و هند است . و اين سد احتمالا همان سدى است كه ذو القرنين آن را بنا كرده است . » و بعضى بر آنند كه سد ذو القرنين همان سد عظيم چين است ، سعيد حوّى مىگويد « بعضى از فضلاى معاصرين كه از چين ديدن كرده‌اند ، مىگويند كه بعضى از اهالى چين قبايلى هستند معروف به يأجوج و مأجوج . » بعضى از چينيان معتقدند كه سد يأجوج و مأجوج ، هم اكنون در منطقه‌اى معروف در هند است ، كه شرق آسيا را از غربش جدا مىكند و در آنجا آثار و بقاياى آن آهنى

--> ( 1 ) . A . Yusuf Ali , The Holy Quran , Text , Translation and commentary p . 762 . ( 2 ) . Paul Meyer , Alexander Le Grand dans Lalitetrature francaise do Moyen Age ; Paris ، 1886 ؛ Vol . 2 ، pp . 389 - 386 .