وَ قالُوا كُونُوا هُوداً أَوْ نَصارى تَهْتَدُوا . « 1 » وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى . « 2 » قرآن اعلام داشت بياييد همگى به سرچشمهء اديان توحيدى ، يعنى دين حنيف حضرت ابراهيم ( ع ) برگرديم ، دينى كه آلوده به شرك نبود . دين اصيل حضرت موسى و عيسى ( ع ) در اصل همان دين حنيف ابراهيم ( ع ) مىباشد ، ولى در دوره‌هاى بعد مردم آن را به شرك و هوا و هوسها آلوده كرده‌اند . اگر همگى به سرچشمه دين يعنى اسلام حضرت ابراهيم ( ع ) برگرديم به وحدت مىرسيم : قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ . « 3 » پاسخ به نظريه اسنوك با اين منطق بسيار قوى قرآن ، اسلام بر ساير اديان غلبه يافت و گرايش مردم و حتى پيروان يهود و نصارى فزونى گرفت ؛ به طورى كه يهود و نصارى در موضعى انفعالى قرار گرفتند . و اين موضع تا به امروز ادامه دارد و اخيرا اسنوك هورگرونيه در رساله دكتراى خود ، جشن مكه « 4 » همهء اين واقعيات را كه مستند به مدارك قرآنى است در تأليفى گرد آورده و تفسير و نتيجه گيرى كرده است كه در سوره‌هاى مكى قرآن براى جلب يهوديان از ابراهيم فقط به عنوان پدر يهود ، تا حدودى كه تورات به آن اهميت مىدهد ، سخن رانده است . ولى در سوره‌هاى مدنى پس از آنكه از يهوديان مأيوس مىشود ، ابراهيم را اولين رسول و صاحب آيين حنيف معرفى مىكند و بناى كعبه را به وى و فرزندش اسماعيل كه پدر قبايل عرب است ، نسبت مىدهد . به عقيده اسنوك هورگرونيه تنها از اين زمان بود كه اسلام به عنوان مذهب پاك

--> ( 1 ) . بقره : 135 . ( 2 ) . بقره : 111 . ( 3 ) . بقره : 135 . ( 4 ) . C . Snouch Hurgronge , Het Mekkaansche feest .