يكتاپرستى كه به وسيله حضرت ابراهيم ( ع ) اشاعه يافته است مدعى تفوق بر يهوديت و مسيحيت شد . نظريه اسنوك با تكمله‌اى از ونسينك « 1 » در دائرة المعارف اسلام چاپ اول مطرح و معروفيت يافت ، و رد و تكذيبهايى از سوى مسلمانان و غير مسلمانان سبب شد و در ترجمه عربى دائرة المعارف اسلام اين انتقادات توسط محمد فريد وجدى ذكر گرديد . « 2 » عده‌اى از غير مسلمانان نيز دلايل و نتايج اسنوك را مورد ترديد قرار دادند . از جمله يوكين مبارك « 3 » شاگرد لويى ماسينيون و ادموند بك . « 4 » و حتى دائرة المعارف اسلام در چاپ نوين خود اعلام داشت : « در استدلالات اسنوك واقعا پاره‌اى نقاط ضعف وجود دارد . زيرا در سه سورهء مكى يعنى سوره‌هاى ابراهيم ، نحل و انعام همان نكاتى را كه در سوره‌هاى مدنى آمده ، آورده است . در سوره ابراهيم « 5 » ، ابراهيم ( ع ) كه با وجود كبر سنش داراى دو پسر اسماعيل و اسحاق شده ، عنوان جد ساكنان مكه را گرفته است و از خداوند طلب مىكند تا « اين مكان را امن گرداند . » و در سوره‌هاى نحل « 6 » و انعام « 7 » از آيين ( ملت ) ابراهيم به عنوان مذهب حنيف حضرت ابراهيم كه هيچ‌گاه مشرك نبوده ، سخن مىگويد . همچنين در سوره يونس « 8 » . وى مىافزايد بايد اعتراف كنيم كه محمد ( ص ) مدتها قبل از هجرت ، ابراهيم ( ع ) را به عنوان قهرمان عقيدهء يكتاپرستى خالص مىستوده است . در دورهء بعد از هجرت اين موضوع كاملا تازه‌اى نبود كه به او نسبت داده شود ؛ و اصطلاح ملت و آيين حنيف ابراهيم مطلقا از مباحثه با يهوديان و مسيحيان مدينه سرچشمه نمىگيرد . « 9 » گرچه طبيعى

--> ( 1 ) . A . Y . Wensinck . ( 2 ) . دائرة المعارف الاسلامية ، ج 1 ، ص 27 - 29 . ( 3 ) . Youakin Moubarc . ( 4 ) . Edmond Beak . ( 5 ) . ابراهيم : 35 - 41 . ( 6 ) . نحل : 3 - 120 . ( 7 ) . انعام : 79 و 161 . ( 8 ) . يونس : 105 . ( 9 ) . دانشنامه ايران و اسلام ، ج 12 ، ص 328 و 329 .