تفسير : در اينجا طبقهء كوچكى از اهالى مدينه بيان شده است . حقيقت اينست : « 1 » متخلّفين عن تبوك ( كسانى كه در تبوك شركت نورزيده بودند ) دو نوع بودند : يكى ، منافقان كه از طريق شك و نفاق از مسلمانان جدا ماندند ؛ دوّم ، بعض مؤمنان كه بنابر تن آسائى « 2 » از جهاد محروم شدند . دستهء اخير باز دو نوع بودند : اكثر آنها كه پس از اطّلاع مراجعت - چنان كه سابق گفتيم - خود را به ستون هاى مسجد بستند ، دوّم ، سه نفرى كه نه خود را به ستون بستند و نه عذر آوردند ؛ هرچه واقع شده بود تقصير خود را بدون كم و كاست به حضور پيغمبر - صلّى اللّه عليه و سلّم - بيان كردند در باب آنها آيت « وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ - الآية » نازل شد ، يعنى ، امر آنها معطّل است ، روزى چند فرمان خدا ( ج ) را منتظر باشند ؛ به اقتضاى علم و حكمت الهى ( ج ) ؛ يا سزا مى بينند ، يا معاف مى شوند . رسول كريم - صلّى اللّه عليه و سلّم - تا نزول حكم ، به غرض تأديب ، ديگر مسلمانان را از ارتباط ، رفت و آمد با آنها منع فرمودند ؛ پنجاه روز چنين سپرى شد ؛ - بعد از آن بخشوده شدند . تفصيل واقعه و اسماى « 3 » اين سه نفر در ركوع آينده بيان مىشود . وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً وَ كُفْراً وَ تَفْرِيقاً بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصاداً لِمَنْ حارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ و آنان كه فراگرفتند ( ساختند ) مسجدى را براى ضرر و كفر ؛ و براى تفرقه انداختن ميان مؤمنان ؛ و براى انتظار مرآن شخص را كه جنگيده با اللّه و فرستادهء او پيش از اين ؛ و هر آئينه ايشان سوگند خورند

--> ( 1 ) . واقع مطلب اينست كه ( 2 ) . تن آسانى ، تن پرورى ، تنبلى ( 3 ) . نامهاى