محمود حسن ديوبندى

مختصرى درباره علوم قرآن 24

تفسير كابلى (فارسى)

در نتيجه ، براى كسى كه به اين بيست و پنج نوع آگاهى ندارد و ميانشان تميز و فرق كرده نمىتواند حلال نيست كه در كتاب خداوندى سخن گويد . ( الاتقان فى علوم القرآن للسيوطى - ج 1 ، ص 8 ) . چنانچه وقتى به كنجكاوى و كاوش در تاليفاتى كه در اين‌باره شده است مىپردازيم به شدت علاقه و حرصى كه علما و دانشمندان اسلامى در جداسازى و بيان اين موضوعات پرداخته‌اند پى مىبريم و نتيجه‌ى تلاش شبانه‌روزى علماى امّت اسلامى اين بوده است كه سوره‌هاى قرآن كريم را حسب نزول مرتب ساختند و تفريق كلى ميان آيات و سورى كه در شب و يا در روز و همين‌طور آيات و سورى كه در تابستان و يا زمستان حتى در حال سفر و يا اقامت بوده است ، به ميان آورده‌اند و براى شاگردان اين فن مسايل زيادى را روشن گردانده‌اند . از جمله‌ى اقوال صحيح درباره‌ى سوره‌هاى مكى و مدنى و تعدادشان گفته شده است ، و مىتوان گفت مورد قبول اكثر علما نيز قرار يافته ترتيب ذيل است : تعداد سوره‌هاى مدنى 20 مىباشد : 1 - بقره 2 - آل عمران 3 - نساء 4 - مائده 5 - انفال 6 - توبه 7 - نور 8 - احزاب 9 - محمد 10 - فتح 11 - حجرات 12 - حديد 13 - مجادله 14 - حشر 15 - ممتحنه 16 - جمعه 17 - منافقون 18 - طلاق 19 - تحريم 20 - نصر . و سوره‌هايى كه مكى و مدنى هر دو مىباشد 12 است : 1 - فاتحه 2 - رعد 3 - الرحمن 4 - صف 5 - تغابن 6 - تطفيف 7 - قدر 8 - بينه 9 - زلزله 10 - اخلاص 11 - فلق 12 - ناس . و باقى سوره‌هاى قرآن كريم كه 82 سوره مىباشد مكىاند . بدين ترتيب مجموع سوره‌هاى قرآن 114 سوره مىگردد . خصوصيات و فوايد مكى و مدنى در قرآن قبل از اينكه به فوايد علمى كه بر معرفت مكى و مدنى در قرآن موقوف است بپردازيم ، بررسى كوتاهى درباره‌ى مكى و مدنى و خصوصيات هر يك مىنماييم تا اولا بشناسيم كه مكى و مدنى بر چگونه آيات و سور اطلاق مىگردد و راه شناخت هر يك از اين دو كدام