است . از حضرت ابن مسعود ( رض ) روايت شده است كه فرمود : " سوگند به خدايى كه جز وى خدايى نيست ، هيچ آيه‌اى از كتاب خدا نازل نشده مگر اينكه مىدانم در كجا نازل گرديده است ! و آيه‌اى از قرآن در مورد و بخاطر چيزى نازل نگرديده مگر اينكه مىدانم ( اسباب نزول ) در چه مورد نازل گشته است ، و هر گاه بدانم عالمترى از من در اين فن بر كتاب خدا وجود دارد براى فراگرفتن از وى شترم را سوار مىشوم " . ( صحيح البخارى ج 6 - ص 103 ) بنابراين ، شناخت مكى و مدنى يكى از راههاى عمده‌ى آشنايى با مسايل قرآنى و احكام است . خصوصياتى را كه دانشمندان اسلامى با توجه به طبيعت هر مرحله از دعوت درباره‌ى مكى و مدنى گفته‌اند از قرار آتى است . ( من روائع القرآن ، محمد رمضان البوطى ص 97 102 - ) در آيات مكى : 1 - از امتهاى گذشته و قصص پيامبران و دعوت مردم در عبرت از اين داستانها صحبت به ميان آمده است جز در چند مورد كه در آيات مدنى جهت ارائه‌ى برهان براى اهل كتاب از داستان ولادت حضرت عيسى سخن به ميان آمده است . 2 - ارائه‌ى دلايل كه بر وجود خداوند و وحدانيت آن ذات و مناقشه‌هايى كه در اين‌باره و درباره‌ى بعث پس از مرگ جهت حساب و حشر صورت گرفته است . 3 - در اين آيات بيشتر به تثبيت قلب و خاطر پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و صبر بر اذيت كه از سوى دشمنان به آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىرسيد با تأسى به اذيت‌هايى كه پيامبران و انبياى قبلى در راه دعوت مردم ديده‌اند ، پرداخته شده است . 4 - آيات مكى غالبا كوتاه و حايز تاثيرات مشخصى بر گوش‌ها و نفس‌ها مىباشد ، چنانچه با شنيدن آن انسان را برمىانگيزاند و به مفهوم جلال و جبروت الهى آگاه مىسازند كه اغلب سوره‌هاى جزء تبارك و عم يتساءلون اينگونه‌اند . و در آيات مدنى : 1 - بحث در احكام ، قوانين متعلقه به عبادات و معاملات ، حدود و غيره . . . 2 - امر به جهاد و قتال و يادآورى از غزوات و غنايم ، اسيران و منافقين . . . 3 - بحث در شئون حكومت ، شورا و ضرورت رجوع در هر دو به كتاب خدا و سنّت . . . 4 - غالبا آيات مدنى طولانى بوده كه با تلاوت آن انسان احساس آرامش مىنمايد به