تاريخ جمع قرآن همانگونه كه در بحث تاريخ نزول قرآن كريم تذكر رفت ، قرآن در بيست و اندى سال به تدريج نازل گرديد ، چنانچه در پاره‌اى اوقات يك آيه و در پاره‌اى ديگر چند آيه تا ده آيه بر حسب احتياج نازل مىگشت ، پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در سال 622 ميلادى به مدينه هجرت فرمود ، و در آنجا نيز نزول قرآن كريم ادامه يافت ، تا اينكه آخرين آيه در سال 11 هجرى به آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نازل شد و نزول قرآن بطور كلى پايان يافت . و مىتوان گفت كه يكى از حكمت‌هاى تدريجى قرآن اين بود تا عرب بر طبق نواميس طبيعى كه در ساير موجودات زنده حكمفرما است براى قبول تعليمات ، اوامر و نواهى قرآنى به تناسب اوقات آماده شوند . وقتى پيامبر بزرگ اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم وفات مىنمايند قرآن همچنان در حافظه‌ى اصحاب و روى پاره‌هاى سنگ ، چوب و استخوان بود تا اينكه دوران خلافت حضرت ابو بكر صديق ( رض ) فرا رسيد ، در اين وقت جنگهاى اهل ردّه و مسيلمه‌ى كذّاب بوقوع پيوست و در يمامه به تعداد هفتاد و يا هفتصد تن از قاريان قرآن به شهادت رسيدند ، و حضرت عمر ( رض ) نزد خليفه‌ى مسلمين حضرت ابو بكر صديق ( رض ) رفت و او را در جريان موضوع قرار داد و از وى تقاضا نمود تا امر به جمع قرآن نمايد . علامه ذهبى در " طبقات القراء " به تاريخ جمع قرآن اشاره مىدارد و مىگويد : " جمع قرآن در واقع در سه مرحله بوده است : 1 - عصر پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه در آن وقت جماعت زيادى از صحابه‌ى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مامور كتابت وحى بوده‌اند و در ميانشان زيد بن ثابت نيز بود . 2 - در زمان ابو بكر صديق ( رض ) 3 - در زمان عثمان بن عفان ( رض ) . حاكم نيز بيان مىدارد كه قرآن كريم در سه مرحله جمع شده است : 1 - در عصر خود پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، چنانچه آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم وقتى آيه‌اى نازل مىشد ، به نويسندگان وحى دستور مىفرمود : اين آيه را در فلان سوره و بعد از فلان آيه بنويسيد . همانگونه كه در روايات چنين آمده است : " و قال زيد بن ثابت : كّنا عند النّبى - صلّى اللّه عليه و سلّم - نؤلف القرآن من الرقاع و الاكتاف . . . " بدين ترتيب در تمام مدت نزول آياتى