اهتزت : هز : تكان دادن . اهتزاز : تكان خوردن . ربت : ربو : زيادت « ربا المال » يعنى مال زياد شد . راغب آن را زيادت و بالا آمدن گفته است « ربت » : بالا آمد و انتفاخ پيدا كرد . بهيج : بهجت : خوش منظرى و شادى آوردن . بهيج : خوش منظر و شادى آور . شرحها در اين آيات ، ابتدا مردم انذار شده‌اند كه از معاد و روز جزا بترسند ، آن گاه براى معاد استدلال شده است ، خلاصهء استدلال آنست كه ما مىبينيم خاك مرده مبدّل به نطفه و علقه و مضغه مىشود . . . پس در آخرت نيز خاك مبدل به انسان مىشود وانگهى ما مىبينيم كه زمين خشك و خالى در اثر آمدن باران زنده مىشود و تخمهاى بىحركت را مىروياند و به علفها و كلها مبدل مىكند ، روز قيامت نيز ذرات بدن مانند تخمها مىرويد ، ذرات بدن تخمهاى انسانند مانند تخمهاى نباتات . خوانندهء محترم تفكر كن در استدلال بسيار عجيب كه از يك لحاظ بسيار عميق و از لحاظ ديگر عموم فهم است ، بعد فرموده : حق بودن خدا مقتضى معاد است چنان كه خواهيم گفت . 1 - يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ . منظور از زلزلهء ساعة ، زلزله‌اى است كه همه زمين را فرا مىگيرد إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها زلزله / 1 إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا واقعه / 4 ، آيه خطاب به همهء مردم است كه كفار بترسند و ايمان بياورند و مؤمنان بترسند و مخالفت نكنند ، آيه نشان مىدهد كه از شدت و هول آن روز فقط با تقواى خدا مىتوان