و اعمال سيئة سير داد قعر جهنم پست‌ترين عقبات آن جايگير مىشود كه اسفل سافلين است . [ سوره التين ( 95 ) : آيه 6 ] إِلاَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ ( 6 ) كه در طريق سعادت سير كرد و تمام اجزاء خود را به كار بست و از تمام آنها بهره‌بردارى نمود از عقل و ادراك و قوى و چشم و گوش و دست و پا و اجزاء داخليه و اسباب خارجيه از پيروى قرآن و رسولان و ائمه هدى . فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ پس از براى آنها اجرى است بدون منت اين آنچه به نظر ميرسد . و اما مفسرين بعضى گفتند : احسن تقويم زمان رشد انسان است و اسفل سافلين زمان شيخوخت است كه تمام قواى ظاهريه و باطنيه او ضعف پيدا مىكند بعضى گفتند : احسن صورت در حال شباب احسن تقويم است و اقبح صورت در حال شيخوخت اسفل سافلين است . اقول : در اين خصوصيات مؤمن و كافر چندان تفاوتى ندارند و استثناء معنى ندارد و شيخوخت اسفل سافلين نيست آدم ابو البشر هزار سال عمر كرد ، حضرت نوح گفتند دو هزار و پانصد سال عمر كرد بسيار از انبياء و صلحاء و مؤمنين عمر طولانى داشتند و همچنين بسيارى از كفار و ظلمه و فساق در سن جوانى بدرك و اصل شدند و مؤمن در هر حالى قرب و مقامش بيش از پيش مىشود حديثى از پيغمبر ( ص ) نقل ميكنند كه فرمود : ( المولود حتى يبلغ الحنث - يعنى البلوغ - ما عمل من حسنة كتب لوالديه فان عمل سيئة لم تكتب عليه و لا على والديه ، فاذا بلغ الحنث و جرى عليه القلم امر اللَّه الملكين الذين معه يحفظانه و يسددانه ، فاذا بلغ اربعين سنة فى الاسلام آمنه اللَّه من البلايا الثلاث الجنون و الجذام و البرص فاذا بلغ خمسين خفف اللَّه حسابه ، فاذا بلغ ستين رزقه اللَّه الانابة اليه فيما يجب ، فاذا بلغ سبعين أحبه اهل السماء ، فاذا بلغ ثمانين كتب اللَّه حسناته و تجاوز عن سيئاته . فاذا بلغ تسعين غفر اللَّه له ما تقدم من ذنبه و ما تأخر و شفعه فى اهل بيته و كان اسمه اسير اللَّه فى الارض ، فاذا بلغ ارذل العمر لكيلا يعلم بعد علم شيئا كتب اللَّه له به مثل ما كان يعمل فى صحته من الخير و ان