السيد عبد الحسين الطيب
138
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)
درخت و شمس و كواكب و ملائكه و جن و انس و غير اينها ، و از يهود كه هفتاد و يك فرقه شدند يك فرقه در نجات و هفتاد در هلاكت ، و نصارى كه هفتاد و دو فرقه يك فرقه در نجات و بقيه در هلاكت ، فرق مسلمين كه هفتاد و سه فرقه يك فرقه در نجات بقيه در هلاكت . اما در اخلاق از حيث صفات حميده و اخلاق رذيله چه اندازه اختلاف دارند از حيث افعال و اعمال افعال حسنه و اعمال سيئه كه ميتوان گفت دو نفر مثل هم نيستند بلكه در مأكولات و مشروبات و ملبوسات و مساكن و معاشرات و طرق معيشت و كسب و غير اينها چه اندازه اختلاف دارند . [ سوره الليل ( 92 ) : آيات 5 تا 7 ] فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى ( 5 ) وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى ( 6 ) فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى ( 7 ) پس اما كسى كه عطا داشته باشد و دستگيرى كند و تقوى داشته باشد و تصديق كند به خوبى ما آسان ميكنيم كارهاى او را به آسانى . گفتند : شأن نزول اين آيه شريفه در مورد ابو دحداح بوده و شرحش بطور خلاصه اين كه : رجلى از انصار نخلهء خرمايى داشت اين نخله يك مقدار شاخههاى او در خانهء يكى از انصار بود موقعى كه خرما ميرسيد و بعض آنها در خانه او ميريخت و بسا اطفال صاحب خانه بعض آن دانههاى خرما را بر ميداشتند در دهان ميگذاشتند صاحب نخله بدون اذن وارد خانه ميشد براى برداشتن خرماها و اگر در دهان اطفال بود با انگشت از دهان آنها بيرون ميكشيد . صاحب خانه خدمت پيغمبر شكايت كرد حضرت صاحب نخله را ملاقات نموده به او فرمود : اين نخله را به من بده بازاء يك نخله در بهشت او اباء و امتناع كرد ، حضرت فرمود بازاء يك حديقه در بهشت باز امتناع كرد . ابو دحداح از اين قضيه با خبر شد خدمت پيغمبر رسيد عرض كرد : اگر من اين نخله را تقديم شما كردم آن حديقه كه به او وعده داديد به من ميدهيد ؟ - حضرت قبول فرمود آمد نزد صاحب نخله و پس از گفتار زيادى از او خريد به چهل نخله و جمعى را هم شاهد گرفت و آمد تقديم حضرت كرد حضرت هم به صاحب خانه عطا فرمود . اين آيه شريفه و آيه بعد در مدح ابو دحداح و ذم صاحب نخله نازل شد .