تَشْكُرُونَ قصص آيه 71 و غير اينها از آيات . [ سوره الليل ( 92 ) : آيه 3 ] وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى ( 3 ) دو نحوه تفسير كردند يكى ما مصدريه باشد يعنى قسم به آنچه خلق فرموده از نر و ماده ديگر موصوله باشد يعنى با آنكه خلق فرمود نر و ماده را و مراد از نر و ماده بعضى گفتند : مراد آدم و حواء است كه بشر از نسل اين دو چنانچه ميفرمايد : هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها لِيَسْكُنَ إِلَيْها اعراف آيه 189 لكن مراد مطلق نر و ماده است زيرا مخلوقات الهى دو قسم است تكوينى و توليدى تكوينى مثل عالم مجردات عالم انوار و ارواح و ملائكه و علويات و آدم و حواء و خلقت بدوى حيوانات و نباتات و امثال اينها و توليدى مثل بنى آدم و بسيارى از حيوانات كه احتياج بنطفه نر و ماده دارند حتى بسيارى از نباتات كه بهم آميخته شوند چنانچه ميفرمايد : إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ الدهر آيه 2 كه خداوند چه قدرت نمايى كرده در اصل استخراج نطفه از اغذيه بدن سپس تحولاتى به او داده از علقه و مضغه و عظام و لحم تا صورت بندى شده روح به او دميده شده كه ميفرمايد : يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ عنكبوت آيه 6 ، و ميفرمايد : وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ نحل آيه 78 و غير اينها از آيات . [ سوره الليل ( 92 ) : آيه 4 ] إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى ( 4 ) جواب قسم است محققا سعى شما بنى آدم و رفتار و كردارتان مختلف است بعضى در طريق حق و سعادت مشى ميكنند و بعضى در طريق باطل و شقاوت سير ميكنند كه ميفرمايد : فَرِيقاً هَدى وَ فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّياطِينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ اعراف آيه 30 . اقول : اختلاف افراد بشر از حيثيات زيادى بسيار است اما در عقايد چه اندازه اختلاف از طبيعى لا مذهب كه ميانهء آنها در پيدايش عالم بسيار مختلف ، و از مشرك كه هر طايفهء آنها يك الهه بر خود انتخاب كردند از اصنام و گاو و گوساله و آتش و