مستحق عذاب را عذاب نمىكند و مستحق ثواب را منع نمىكند بلكه تفضلات و عنايات با شرط قابليت شامل حال بندگان مىشود ( عليم ) ميداند با هر كه چه معامله بايد كرد . [ سوره الحجر ( 15 ) : آيه 26 ] وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ ( 26 ) و هر آينه بتحقيق خلق كرديم انسان را از گل ورزيده از آب سياه گرم مخلوط شده . اخبار در كيفيت خلقت آدم ابو البشر مختلف است و بظواهر آنها نميتوان اخذ كرد كنايات و اشارات و محاملى دارد و جزء متشابهات است كه لا يعلمها الا القائل بها و به قدر فهم راوى فرمايش فرموده‌اند از اخبار طينة عليين و سفليين و غير اينها و ما به قدر فهم خود در اين آيه شريفه چند جمله صحبت ميكنيم . جمله اولي مواد اصليه انسان تراب و خاك است مخلوط با آب كه گل مىشود و او را طين ميگويند و از هوى كه داخل گل مىشود و از حرارت كه بتوسط اشعه شمس اين گل ورزيده مىشود و لذا نسبت ايشان را بهر كدام از اينها ميتوان داد فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ حج آيه 5 إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طِينٍ لازِبٍ و الصافات آيه 11 أَ لَمْ نَخْلُقْكُمْ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ مرسلات آيه 20 جمله ثانيه اينكه قدرت الهى اگر تعلق بگيرد كه خاك طرفة العين انسان تمام عيار شود فورى مىشود ، چنانچه روز قيامت يك مرتبه از قبر بيرون مىآيند وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ يس آيه 51 وَ ما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ نحل آيه 79 و يكى از معجزات عيسى أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْراً بِإِذْنِ اللَّهِ آل عمران آيه 42 جمله ثالثه وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ به دو خلقت ماهية انسان در مقابل خلقت جن كه در آيه بعد ميفرمايد : ( مِنْ صَلْصالٍ ) گل كوفته ورزيده غير مطبوخ ( مِنْ حَمَإٍ ) آب گرم جوش نيامده كه بتوسط حرارت زمين و اشعهء شمس گرم شده باشد ( مَسْنُونٍ ) لجن زار كه آن