يعنى يجعلون له عدلا و نظيرا و شريكا چه شرك در عبادت مثل مشركين يا شرك در افعال از خلق و رزق و امثال اينها يا شركاء در تشبيه مثل يهود و نصارى و مجسمه از فرق مسلمين ، و اين آيه شريفه در مقام تعجب است كه با اينكه خداوند خالق آسمانها و زمين است و جاعل ظلمات و نور است چگونه كفار براى او مثل قرار ميدهند [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 2 ] هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ ثُمَّ قَضى أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ ثُمَّ أَنْتُمْ تَمْتَرُونَ ( 2 ) او است آن كسى كه خلق فرمود شما را از گل پس از آن تقدير فرمود براى شما مدت را و مدت ديگرى است كه معين شده نزد او پس از آن شما تشكيك و ترديد ميكنيد . هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ طِينٍ اشاره بماده اصليه بشر است كه حضرت آدم عليه السّلام است چنانچه ميفرمايد در سوره ص آيه 71 إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ بعلاوه ماده نطفه از مأكولات است كه در زمين به عمل ميآيد و نيز ميفرمايد مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى طه آيه 57 ثُمَّ قَضى أَجَلًا گذشت معانى قضى و اطلاقات آن در قرآن مجيد در مجلد دوم صفحه 165 مراجعه شود ، اراده و مشيت اتمام فعل ، حكم ، اعلام امر ، خلق صنع و در اينجا بمعنى تقدير است ، و اجل بمعنى مدت از به دو ايجاد تا زمان انقضاء و مراد مدت حيات است . وَ أَجَلٌ مُسَمًّى بين مفسرين اختلاف است در فرق بين اجلين و تماما بىمدرك است و اخبار بسيارى داريم در اينكه مراد اجل محتوم كه قابل تغيير نيست و در لوح محفوظ است و بسا انبياء و ائمه ( ع ) خبر ميدادند ، و اجل غير محتوم كه در لوح محو و اثبات است و علمش مختص به خدا است و بسا تغييرپذير