السيد عبد الحسين الطيب

25

اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)

با آنها عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ اطلاق عظمت بر روز قيامت بواسطه اهوال يوم القيمه و مواقف سخت آن كه در خبر از حضرت صادق عليه السّلام است فرمود ( انّ للقيمة خمسون موقفا كل موقف مقام الف سنة ) سپس تلاوت فرمود به اين آيه شريفه فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ معارج آيه 4 . [ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 16 ] مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ فَقَدْ رَحِمَهُ وَ ذلِكَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ ( 16 ) كسى كه صرف شود عذاب الهى از او در روز قيامت پس محققا مورد رحمت الهى واقع مىشود و اين رستگارى آشكاريست . مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ صرف بمعنى جلوگيرى است از توجه عذاب كه عبارت از دفع عذاب است نه برداشتن عذاب كه عبارت از رفع است ، و يصرف در قرائت سياهى فعل مجهول است و نايب فاعل ضمير است كه مرجع آن عذاب است كه در آيه قبل ذكر فرموده و صارف خداوند متعال ، و در بعضى قرائت‌ها فعل معلوم بفتح تاء و كسر راء قرائت شده و فاعلش ضمير و مرجع آن كلمه ربّى در إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي است و اين قطع نظر كه خلاف سياهى قرآن است و اعتبار ندارد خلاف ظاهر هم هست زيرا مفعول آن ذكر نشده و ضميرى كه راجع به عذاب باشد هم مذكور نيست بايد در تقدير گرفت و تقدير خلاف ظاهر است يومئذ اشاره بروز عظيم است كه در آيه قبل ذكر شده كه روز قيامت باشد و بواسطه عظمتش اسامى بسيارى در قرآن در موارد زياد براى آن ذكر شده : يوم الحسرة و الندامة ، يوم يقوم الناس لرب العالمين ، يوم الحشر ، يوم التغابن ، يوم الجمع ، يوم الازفة و غير اينها كه ما در جلد سوم كلم الطيب آنچه از آيات و اخبار استفاده مىشود كه تقريبا بالغ بر هشتاد اسم است متذكر شده‌ايم . فَقَدْ رَحِمَهُ ممكن است همين صرف عذاب رحمت و تفضل باشد چه استحقاق