السيد عبد الحسين الطيب
13
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)
كه در اعصار سابقه نبودند كه مشاهده حال آنها را كنند بلكه بمعنى درك و فهم است كه از اخبار انبياء و تاريخ گذشتگان و مشاهده آثار آنها انسان معرفت به حال آنها پيدا مىكند . كَمْ أَهْلَكْنا كم بمعنى مقدار است مقابل كيف و يكى از اعراض تسعه است و آن هم دو قسم است كم متصل مثل طول و عرض ، خط و سطح ، اجسام قار الذات و كم منفصل مثل طول زمان كه آنا فآنا موجود مىشود و معدوم ميگردد و غير قارّه است و مقدار اعداد از آحاد تا الوف كه هر عددى غير ما دون و غير ما فوق است و از يكديگر منفصل است ، و مراد اينجا كثرة است و مراد از اهلكنا مجرد موت و فنا نيست كه سرتاسر ممكنات را گرفته بلكه موت و فناء ببلاء و عذابست مِنْ قَبْلِهِمْ پيشينيان از كفار و مشركين مثل قوم نوح ، عاد ، ثمود ، قوم لوط ، اصحاب مدين ، فرعونيان و غيرهم فَكُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا سوره عنكبوت آيه 39 . من قرن قرن مدت طولانى از زمان است و در اصطلاح امروزه عبارت از صد سال است لذا زمان ما را قرن چهاردهم هجرى و بيستم ميلادى مينامند و در آيه مراد مدة مديد است مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ مكنت از حيث طول عمر و ملك و سلطنت و رياست و كثرت مال و جاه و عشيره و قشون و اتباع است ما لَمْ نُمَكِّنْ لَكُمْ كه همچه مكنتى بشما كفار و مشركين داده نشده عمر كوتاه ، تهىدستى بدون قوه و قدرت ، سپس خداوند پارهاى از نعم كه بامم سابقه عنايت فرموده بيان ميفرمايد وَ أَرْسَلْنَا السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً يعنى از آسمان عالم بالا بارانهاى نافعى براى آنها ريزش نموديم ، و كلمه مدرار عبارت از پى در پى است اسم آلت است و از اين باب است دعاء ( للَّه درّه ) كثرت خيرات پى در پى .