و نيز ميفرمايد صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَرْجِعُونَ « 1 » و بعضى گفتند اغلف بمعنى غير مختون است و مراد اينست كه مقتضاى طبيعت و سرشت و ذات آنها عدم ايمان بآيات قرآن و كلمات پيغمبر است و بعضى گفتند مرادشان اينست كه دلهاى ما غلاف و وعاء علم است و احتياج بدعوت نداريم ولى ظاهر همان معنى اول است ، و خداوند در مقام رد كلام آنها مىفرمايد : بَلْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ اين تأثير نكردن حرف حق در اينان براى اينست كه خداوند بواسطه كفرشان از رحمت خود دورشان نموده است . و لعن بمعنى جدايى و دورى از رحمت است چنانچه صلوات بمعنى پيوستن و نزديك شدن برحمت است و در بيان مقصود از صلوات گفتيم كه صلوات داراى معنى جامعى است كه اراده خير باشد و در مقابل لعن ، كه اراده شرّ است . و لعن مؤمن جايز نيست و اخبار بسيار در مذمت آن وارد شده ولى لعن كافر و منافق و معاند جايز و در بسيارى از موارد نظير لعن اعداء دين و دشمنان ائمه طاهرين از مصاديق تبرّى است چنانچه صلوات و سلام بر ائمه طاهرين از مصاديق تولى است و در سفينه از امير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم هفت طايفه را لعنت فرمود « المغير لكتاب اللَّه و المكذب به قدر اللَّه و المبدل سنة رسول اللَّه و المستحل من عترتى ما حرم اللَّه عز و جل و المتسلط فى سلطانه ليعز من اذل اللَّه و يذل من اعز اللَّه و المستحل لحرم اللَّه و المتكبر على عبادة اللَّه عزّ و جل » « 2 » و نيز دارد كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ابا سفيان را در هفت موطن لعن فرمود

--> ( 1 ) - سوره البقرة آيه 17 ( 2 ) - دويم سفيه ص 512