السيد عبد الحسين الطيب
26
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)
خبره با شرايطش جايز است زيرا بمحض نوشتن كتاب تفسير و نام مفسّر بر خود نهادن خبرويّت ثابت نميشود و بر فرض كه اهل خبره باشند فاقد شرائط مرجعيّتاند امّا كتب تفسير اماميه اغلب آنها نيز خالى از نقص نيست براى اينكه ، 1 - قسمت مهم آنها نقل اقوال مفسرين عامه است مثل اينكه ميگويند عكرمه چه گفته يا مجاهد چه گفته يا عطاء چه گفته و تعجب اينست كه بسا حضرت ابى جعفر باقر و ابى عبد اللَّه صادق عليهما السّلام را هم در عداد آنها ميشمارند 2 - يك قسمت نقل اخبار ضعيفه مانند تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السّلام يا اخبار مجعوله غلات ، يا اخبار خلاف اجماع و ضرورت مذهب مثل اخبار تحريف و غير اينها از اخبار ضعيفه ديگر است 3 - يك قسمت فلسفه بافي و تطبيق آيات قرآن بر فرضيات حكماء و اختلافات ( بهم بافتههاى ) عرفاء است 4 - كوشش بسيار در ادبيّت ( صرف ، نحو ، اعراب ، معانى بيان ، لغت و نحو اينها ) كه چه بسا از فنّ تفسير خارج است و بيش از مقدارى كه فهم عربيت بستگى به آن دارد لزومى ندارد 5 - جديت بليغى در ارتباط سورهها و آيات به يكديگر و حال آنكه چون قرآن نجوما ( آيه آيه و سوره سوره ) نازل شده ، جز در مواردى كه ارتباط و مناسبت ظاهر و معلوم است رعايت آن لزومى ندارد و بالجمله كتاب تفسيرى كه خالى از اين عيوب باشد كم است و اگر خدا توفيق دهد و امام عصر مددى فرمايد تصميم دارم در اين تفسير آياتى را كه ظاهر الدلالة است به همان ظاهر اكتفاء نمايم با رعايت اخبار وارده بر خلاف ظواهر و كلمات بزرگان از محققين و دانشمندان خبره فنّ ،