آيهء كريمهء وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ « 1 » را صريح در اثبات خلافت خلفاى مشهور مىداند ، با اين‌كه آيهء استخلاف به هيچ قرينه و اشارات و روايات كتب اسباب النزول ربطى با خلفا ندارد و يك روايت هم نيامده است كه مراد از الَّذِينَ آمَنُوا ابو بكر يا عمر بوده يا دربارهء آنها نازل شده است ، و معنى آن ، خلافت عامّهء مسلمين است در زمين ، يعنى جانشين شدن مسلمانان ، نصارى و مجوس را و اين در عهد سلطنت يزيد و وليد هم بود . « 2 » وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَ الْخَنازِيرَ وَ عَبَدَ الطَّاغُوتَ . « 3 » مؤلف : و عون العقيلى و ابان بن تغلب خواند : « و عبّد الطاغوت » كركّع و سجّد و اين هر سه بناء جمع باشد . علّامه شعرانى : ابان بن تغلب از اصحاب امام محمّد باقر و امام جعفر صادق عليهما السّلام است و از قاريان معروف و قولش حجّت است . و اگر گويى : چرا به قرائت او نخوانيم ، گويم : چون قرائت او براى ما به روايت متواتر ثابت نشده و نقل آحاد است و نقل آحاد در قرآن حجّت نيست و قرآن مانند اصول دين است كه به خبر واحد ثابت نمىشود . « 4 » وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ . « 5 » مؤلف : و عرب كنايه كنند از نعمت به « يد » براى آنكه در غالب عادت شاهد بذل و اعطا و امساك و نادادن به دست باشد . ايشان جود و بخل را به دست باز بستند و در اين

--> ( 1 ) . نور ( 24 ) آيهء 55 . ( 2 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 254 . ( 3 ) . مائده ( 5 ) آيهء 60 . ( 4 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 264 . ( 5 ) . مائده ( 5 ) آيهء 64 .