جاهليّت كه از مرده برمىخيزد و مشقر و يمامه دو موضعند - . باد به اندوه مىگريد و برق هم مىگريد در هنگامى كه مىدرخشد در ابر . « 1 » مؤلف : پس قديم - جلّ جلاله - گفت : تأويل آيه يعنى آن وجه معتبر كه مراد من است ، كه من بيان نكرده‌ام كس را براى صلاح آن ، كس نداند ، مگر من و اين وجه نيكوست در تفسير اين آيه . و اللّه أعلم بمراده . علّامه شعرانى : چنان‌كه در اصول عقايد مطالبى است كه صلاح مكلّفان است ، بدان معتقد باشند اجمالا و دانستن تفاصيل آن محال ، مانند اعتقاد عباد به معاد و قيامت . خداوند آن را مجمل فرمود ، نظير كسى كه مىخواهد به مكّه برود ، بايد اجمالا به وجود آن معتقد باشد ، امّا تفصيل خصوصيّات اين شهر را لازم نيست دانستن و همچنين لازم نيست دانستن معاد و قيامت و صفات نبىّ و امام و رابطهء آنان با خالق و از اين قبيل و بنابراين ، صحيح است و « الراسخون » را مبتدا گيريم و « يقولون » خبر آن . « 2 » مؤلف : گفتند مردمان سه نوعند : عالم است و متعلّم ، عالم ربّانى و متعلّمى بر طريق نجات و از اين هردو گذشته ، همج رعاعند كه بر سر آبند كه چون خشك شود ، طعمهء آتش را شايد . علّامه شعرانى : ظاهرا رعاع را به معنى نى دانسته است ، كه چون خشك شود ، مىسوزانند . و رعاع به معنى نى آمده است ، امّا همج معنى مناسب غير مگس و پشه ندارد كه دنبال ستوران مىپرند و از سرگين آنها تغذيه مىكنند و مناسب عوام كه هر روز مقلّد كسى باشند ، همين تشبيه است . و پس از آن فرمود [ كه ] اتباع كلّ ناعق دليل همين معنى است و يميلون مع كلّ ريح با نى مناسبت دارد و با پشه نيز ؛ چون باد پشه را از اين سوى بدان سوى مىبرد . « 3 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 447 . ( 2 ) . همان ، ص 448 . ( 3 ) . همان ، ص 449 .