أبو الحسن الشعراني
243
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
حضرت موسى عليه السّلام بعضى جواب دادند كه در شريعت آنان پس از خطا و نسيان چيزى از مباحات حرام مىشد و اين قبيح نيست و مؤاخذه هم نيست ، مثل آنكه در حال احرام صيد حلال حرام مىگردد به مصلحتى . و بهتر آن است كه بگوييم بر آنها در خطا و نسيان كفّارتى متعلّق مىشد از قربانى و غير آن ، چنانكه در مذهب ما در قتل خطا كفّاره است و به قول بعضى ، آنكه خوابش ببرد و نماز عشا نخواند ، به كفّارهء آن روز بعد را روزه بدارد . و كفّارهء خطا در شريعت حضرت موسى بسيار بود و در مسلمانان نادر است . « 1 » مؤلف : يكى از جمله صالحان ، نام او خباب ، گفت كه به مجلس ذو النون مصرى حاضر آمدم در فسطاط مصر ، حزر كردم حاضران را كه هفتاد هزار مرد بودند . او در محبّت خداى سخن گفت ، يازده جنازه برگرفتند از مجلس او . علّامه شعرانى : پيش از اين گفتيم [ كه ] مؤلف كتاب از گفتار مشايخ صوفيّه بسيار در اين تفسير آورده است ؛ چون در آن عهد تنفّر علماى شرع از تصوّف و احتراز متصوّفه از علماى شرع مانند عهد ما نبود و هرچه متضمّن عبرت و موعظه و تعليم راه خدا و تهذيب نفس باشد ، روايت مىكردند از هركس ، و سخن از عشق حقيقى و محبّت خدا هم مخالفت مذاق اهل شرع نيست . « 2 » وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً . « 3 » مؤلف : قول اصحّ و اشهر آن است كه مراد به « إصر » تكليف شاقّ است ، چنانچه در اخبار آمده كه حقّ تعالى در شبانهروزى پنجاه نماز بر امّت موسى فرض كرده بود و ايشان را بر زكات ربع مال امر كرده بود و چون جامهء ايشان نجس شدى ، تطهير آن به آب جايز نبود ، بلكه بر ايشان واجب بودى كه آن را ببرند و نماز ايشان جز در مسجد
--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 429 . ( 2 ) . همان ، ص 431 . ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيهء 286 .