مسجد الحرام نباشد ، و حدّش آن است كه از خانهء ايشان تا به مكّه دوازده ميل باشد از چهار جانب . علّامه شعرانى : بيش‌تر علماى متأخّرين چهل و هشت ميل گفته‌اند كه شانزده فرسخ است و روايت موافق دوازده ميل نيامده است و حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام به عسفان مثل زد و حاضر مسجد را فرمود به اندازهء فاصلهء آن گرداگرد مكّه است و عسفان به قول ياقوت بر دو منزلى مكّه است و اگر كسى در اين روايت و عمل به آن شبهه كند ، صحيح همان دوازده ميل است ، چون حاضر در مقابل مسافر باشد و چهار فرسخ در شرع ، حدّ دورى از وطن و ملاك صدق سفر است . « 1 » فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ . « 2 » مؤلف : اكنون مفسّران خلاف كرده‌اند در معنى آيه ، عبد اللّه مسعود و عبد اللّه عبّاس و عبد اللّه عمر و حسن بصرى و عمرو بن دينار و مجاهد و قتاده و ابراهيم و ربيع و زهرى و سدّى و عطا و عكرمه و ضحّاك گفتند : مراد به رفث ، جماع است و اين مذهب ماست . علّامه شعرانى : در مذهب شيعه مجامعت از تروك احرام است ، امّا سخن گفتن با زن - اگرچه تعريض به عمل باشد - حرام نيست . امّا مقدّمات جماع ، مانند لمس و تقبيل ، حرام است و حرمت آنها به دليل ديگر ثابت شده است . « 3 » مؤلف : و در اخبار اصحاب ما آمد كه « قول الرجل لا و اللّه و بلى و اللّه صادقا أو كاذبا » ؛ گفتن « لا و اللّه » [ و ] « بلى و اللّه » باشد به راست يا به دروغ . علّامه شعرانى : يعنى اقلّ مراتب جدال اين دو كلمه است ، نه آن‌كه منحصر باشد به آن دو ؛ مثلا اگر مجادله‌هاى پىدرپى و گفت‌وگو و تنازع كنند در گفتار ، اما لا و اللّه و

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 113 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 197 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 2 ، ص 116 .