و اين‌كه آدم عليه السّلام حجّ خانه كرد از ساخته‌هاى قصّاصين است و حديثى صحيح در آن نيامده . و اللّه العالم . و قصّاصان در عصر اوّل به منزلهء نقّالان و معركه‌گيران عهد ما هستند . « 1 » وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْراهِيمُ الْقَواعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْماعِيلُ . « 2 » مؤلف : و ليث بن معاذ روايت كند از رسول عليه السّلام كه او گفت كه اين خانه يكى است از پانزده [ چهارده ؟ ] خانه : هفت در آسمان نهاد و هفت در زمين ، يكى از برابر يكى و هر يكى را حرمى است چند حرم اين خانه و اگر بيفكنند ، بعضى بر بعضى آيد . علّامه شعرانى : اگر گويى : يا زمين مىگردد يا آسمان و به‌هرحال هميشه خانهء آسمانى محاذى خانهء زمين نيست ، در جواب گوييم : آن خانهء آسمانى تجرّد مثالى دارد و جاى ملائكه و به گردش آسمان مادّى يا زمين مادّى از محاذات خارج نمىشود و هر موجود عالم مادّى در محاذات خود نظيرى دارد در عالم مثال و عالم عقل . و نظير آن در اين جهان ، نور آفتاب است كه از پنجره بر فرش خانه تابيده و چون فرش را از جاى خود به هر طرف بكشى ، نور آفتاب بر جاى مىماند . « 3 » مؤلف : و روي عن الباقر عليه السّلام أنّ اسماعيل أوّل من شقّ لسانه بالعربيّة و كان أبوه يقول له و هما يبنيان البيت : يا إسماعيل ! هاني ابن ، أي اعطني حجرا ، فيقول له إسماعيل بالعربيّة : يا أبه ! هاك حجرا . علّامه شعرانى : هكذا في نسخة مصحّحة و كأنّه مصحّف و في العبرانيّة ابن بكسرتين بمعنى الحجر و تن لي بمعنى اعطني ، و اللّه العالم . و كان المراد : أنّ إسماعيل أوّل من تكلّم و عرف العربيّة من أولاد إبراهيم عليه السّلام بمعاشرته أعراب جرهم . « 4 »

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 325 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 127 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 1 ، ص 328 . ( 4 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 207 .