بخواهد و او بدهد يا ندهد . » « 1 » و « صدقه بر توانگر حلال نيست و هم‌چنين بر توانمند سالم . » « 2 » همان‌طورى كه بر توانگران حرام فرمود كه خودشان را و يا كسانشان را در معرض چنين حالت غمبارى قرار دهند ، چه به دليل ولخرجى و اسراف و يا تمام ثروتشان را از راه وصيّت به كسى واگذار كنند ؛ به كسانى كه مىخواستند تمام ثروتشان را به خدا و پيامبر خدا واگذارند ، به اميد اين‌كه از اين تصميمشان برگردند ، مىفرمود : « مقدارى از مالت را براى خودت نگه دار كه آن بهتر است براى تو » « 3 » ، و به كسانى كه به دو سوم مال و يا به قسمتى از مالشان مىخواستند وصيت كنند ، مىفرمود : نه يك سوم و يك سوم زياد است ، زيراكه اگر ورثه‌اى از خود به جا گذارى كه ثروتمند باشند ، بهتر است از اين‌كه نان‌خورانى به جا گذارى كه مردم آنها را اداره كنند . » « 4 » و نيز مىفرمود : « يكى از شما مىآيد مىگويد : تمام ثروتم را صدقه دادم ، بعد مىنشيند و از مردم كمك مىطلبد ! بهترين صدقه آن است كه پشتوانه‌اى از ثروت داشته باشد . » « 5 »

--> ( 1 ) - ر ك : صحيح بخارى : 2 / 730 ، حديث 1968 و 2245 ، مؤلّف اين حديث را از صحيح مسلم : 2 / 721 ، حديث 1042 ، نقل كرده است كه در آنجا آمده است : « اگر كسى از شما صبح كند ، درحالىكه هيزم به پشت مىكشد و آن را صدقه مىدهد و بىنياز از مردم است ، بهتر است از كسى كه گدايى مىكند » ، هرچند كه به مرجع حديث اشاره نكرده است . ( مترجم عربى ) . و ر ك : المسند المستخرج على صحيح مسلم : 3 / 110 ، حديث 2325 ؛ السنن الكبرى : 2 / 49 ، حديث 2365 ؛ سنن نسائى ( برگزيده ) : 5 / 93 ، حديث 2584 ؛ مسند احمد : 2 / 455 ، حديث 9868 ؛ مسند ابى يعلى : 11 / 114 ، حديث 6242 . ( 2 ) - ر ك : سنن ابن ماجه : 1 / 589 ، حديث 1839 ؛ سنن نسائى ( برگزيده ) : 5 / 99 ، حديث 2597 ؛ التّهذيب : 4 / 51 ، حديث 130 ؛ السنن الكبرى : 2 / 54 ، حديث 2378 ؛ النآصريّات : ص 287 ؛ سنن ابى داود : 2 / 118 ، حديث 1634 ؛ الخلاف : 4 / 231 ؛ سنن دارمى : 1 / 472 ، حديث 1639 ؛ الكافى : 3 / 563 ، حديث 12 ؛ سنن ترمذى : 3 / 43 ، حديث 653 ؛ غنية النّزوع ، ص 124 ؛ المعتبر حلى : 2 / 566 . ( 3 ) - ر ك : صحيح بخارى : 2 / 518 ، حديث 1359 و 3 / 1013 ، حديث 2606 ؛ سنن كبراى بيهقى : 4 / 1814 ، حديث 7564 ؛ سنن ابى داود : 3 / 240 ، حديث 3317 ؛ المصنف ابن ابى شيبه : 7 / 424 ، حديث 37007 ؛ المصنف عبد الرزاق : 8 / 484 ؛ مسند احمد : 6 / 398 ؛ المعجم الكبير : 19 / 51 . ( 4 ) - ر ك : صحيح مسلم : 3 / 1251 ؛ المبسوط طوسى : 4 / 3 ؛ صحيح بخارى : 1 / 435 ، حديث 1233 ، 3 / 1431 ، حديث 3721 ؛ المهذّب : 2 / 105 ؛ صحيح ابن حبّان : 13 / 384 ، حديث 6026 ؛ تذكرة الفقهاء : 2 / 433 ؛ سنن كبراى بيهقى : 6 / 268 ، حديث 2346 ؛ تحرير الاحكام : 1 / 292 ؛ سنن ابن ماجه : 2 / 763 ، حديث 1456 ؛ شرح نووى بر صحيح مسلم : 11 / 77 ؛ موطّاء مالك : 2 / 763 ، حديث 1456 ؛ مسند ابى يعلى : 2 / 145 ، حديث 834 . ( 5 ) - ر ك : سنن ابى داود : 2 / 128 ، حديث 1673 ؛ المعتبر 2 / 594 ؛ موارد الظّمآن : 1 / 214 ، حديث 839 ؛ منتهى المطلب : 1 / 532 ؛ -