فراموشى : « فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْماً » « 1 » و خطا : « لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبِينَ » « 2 » ، و يا حتّى صرف عكس العمل طبيعى : « إِنِّي لا يَخافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ » « 3 » . و همهء اين امور هيچ معنايى در نظر تودهء مردم ندارند ، جز اين‌كه در دل شخص برگزيده ، نوعى از سنگينى و ضخامت عارض مىگردد ، و به راستى هميشه به حق گفته‌اند : « كه تير مجبور است » . [ noble sseoblige ] واقعيّت اين است كه قرآن كريم به ما اعلان مىدارد كه گناهان بزرگان چند برابر گناهان ديگران عقوبت دارد : « يا نِساءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ » « 4 » ، « يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ » « 5 » . درحالىكه آن كسانى كه مجاهده مىكنند تا در گناهان كبيره نيفتند ، گناهان صغيرهء ايشان به رحمت خدا آمرزيده مىشود : « إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ » « 6 » ، « الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ » « 7 » و هم‌چنين در قرآن براى هر مرتبه‌اى از مراتب ، دقّت خاصّ مقتضيات آن را مىبينيم ، چنان‌كه براى رسيدنمان به سطح كمال كلّى ، تصاعد تا بىنهايت را مىبينيم . و حقيقت اين است كه بسيارى از اوقات اتّفاق مىافتد كه بزرگان از قدّيسين به ضرر خودشان در سلوك رفتاريشان حكم مىكنند ، به اين دليل كه آنها پايين‌تر از مرتبهء والايى هستند كه چشم طمع بر آن داشتند و چون گذشته‌شان نسبت به وضع موجودشان و وضع

--> ( 1 ) - طه ( 20 ) آيهء 115 : امّا او فراموش كرد و عزم استوارى براى او نيافتيم ! ( 2 ) - توبه ( 9 ) آيهء 43 : چرا به آنها اجازه دادى ، چرا نگذاشتى آنها كه راست مىگويند از آنها كه دروغ مىگويند ، شناخته شوند و به ماهيّت آنها پى ببرى ( هدف تنها اثبات سنگدلى منافقان است كه در لباس عتاب و سرزنش بر پيامبر ظاهر شده و جنبهء كنايى دارد ) . ( 3 ) - نمل ( 27 ) آيهء 10 : كه رسولان در نزد من ترس و وحشتى ندارند . ( 4 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 30 : اى همسران پيامبر ! هركدام از شما گناه آشكار و فاحشى مرتكب شود ، عذاب او دوچندان خواهد شد . ( 5 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 32 : اى همسران پيامبر ! شما هم‌چون يكى از زنان معمولى نيستيد . ( 6 ) - نساء ( 4 ) آيهء 31 : اگر گناهان كبيره‌اى كه از آنها نهى شده ، ترك گوييد ، گناهان كوچك شما را مىپوشانيم و مىبخشيم . ( 7 ) - نجم ( 53 ) آيه 32 : آنها كسانى هستند كه از گناهان بزرگ و اعمال زشت دورى مىكنند ، جز گناهان صغيره ، البتّه كه آمرزش پروردگار تو گسترده است .