محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

66

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

مقدّمه نويسنده كتاب « هيچ‌كس كتابى را نمىنويسد ، مگر اين‌كه به يكى از هفت صورت ذيل باشد ، و جز اين موارد تأليف كتاب ممكن نيست : يا راجع به چيزى تأليف مىكند كه قبلا راجع به آن چيزى ننوشته‌اند ؛ يا در مورد چيزى كه ناقص نوشته بوده‌اند ، آن را كامل مىكند ؛ و يا چيزى را كه پيچيده بوده است ، شرح مىدهد ؛ و يا كتابى طولانى بوده و بدون اين‌كه لطمه‌اى به محتوا بزند ، آن را مختصر مىكند ؛ و يا مطالب درهم‌ريخته‌اى داشته است ، آن را مرتّب مىسازد ؛ يا اين‌كه در نوشته‌اى ، نويسندهء آن اشتباه كرده است ، اشتباه آن كتاب را تبيين مىكند ؛ و يا مطالب پراكنده‌اى را گردآورى مىكند . » « 1 » اين قاعدهء برجسته ، كه گويندهء آن يكى از دانشمندان دانشگاه الأزهر از علماى قرن هفدهم ميلادى است ، همواره ارزش خود را حفظ كرده و هميشه هر نويسنده‌اى را دعوت مىكند كه بدان راه و روش حركت كند . البتّه براى خوانندهء انديشمند ما اين فرصت هست كه تا هر مدّتى كه بتواند كتاب ما را - كه

--> ( 1 ) - اين گفتار به محمّد بن علاء الدّين بابلى ، شمس الدّين ابو عبد اللّه ، فقيه شافعى از دانشمندان مصر منسوب است . وى در سال 1000 ه ش - 1077 ه ق ، در بابل از قراى مصر به دنيا آمد و در همان‌جا بزرگ شد و سرانجام در قاهره از دنيا رفت . وى براى دانشجويان بسيار مفيد و به نوشتن كتاب كم‌توجّه بود ؛ كتاب « الجهاد و فضائله » از اوست ، در نيمهء عمرش نابينا شد ، و كتاب « منتخب الأسانيد فى وصل المصنّفات و الأجزاء و المسانيد » مال شاگرد او عيسى بن محمد مغربى مىباشد كه خطى است . اين كتاب ، فهرستى براى منقولات دانشمند مورد نظر و استادان و فرزندان اوست كه ملّا محمّد امين بن فضل اللّه محبّى در كتاب « خلاصة الأثر فى اعيان القرن الحادى عشر » : 4 / 41 ( چاپ قاهره ، سال 1284 ه ) نام برده است ، كشف الظّنون : 1 / 62 ، الأعلام : 6 / 270 .