نزول برخى از اين آيات در آن شرايط اتّفاق افتاده ، دلالت بر اين دارد كه در مرحلهء اوّل اهتمام به اين اختلاط از انگيزه‌ها بيشتر از هر چيز ديگر بوده است . و اين همان حالتى است كه بدان مناسبت آخرين آيه از سورهء كهف نازل شده است . و اينك داستان : « ابن ابى حاتم و ابن ابى الدّنيا در كتاب « الإخلاص » از قول طاووس يمانى نقل كرده‌اند ، مىگويد : مردى گفت : يا رسول اللّه ! من به قصد ذات مقدّس خدا مىايستم و دوست دارم كه او موضع مرا ببيند . » « 1 » . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پاسخى به او نداد تا اين آيه نازل شد : « فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً . » « 2 » . بنابراين ؛ اگر ما تفسير قرآن را به سخنان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم واگذاريم ، بسيارى از اين فرموده‌ها را در هر مورد خواهيم يافت . بخارى و مسلم روايتى با اين عبارت از ابو موسى اشعرى نقل كرده‌اند كه : « مردى بيابانى خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمد ، عرض كرد : يا رسول اللّه مردى براى استفاده از غنيمت جنگى مىجنگد ، و مردى پيكار مىكند تا آوازه پيدا كند و مردى مبارزه مىكند تا جايگاه خودش را پيدا كند ، كدام يك در راه خدا جنگيده است ؟ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : « هركه براى اعلاى كلمة اللّه بجنگد ، او در راه خدا جنگيده است . » ، و در روايتى : « هركه بجنگد تا كلمة اللّه بالاترين باشد ، او در راه خدا جنگيده است . » « 3 » . محاسبى مىگويد : « بيشتر دانشمندان معتقدند كه اين حديث شديدترين حديث است ، چون جز كسى را كه عملش را براى اعلاى كلمة اللّه خالص كرده ، و ارادهء ديگرى را ضميمهء آن

--> ( 1 ) - حديث مرسل است ، حاكم در مستدرك به‌طور موصول نقل كرده است : 2 / 122 ، حديث 2527 و : 4 / 366 ، حديث 7939 ؛ سيوطى ، لباب النّقول فى اسباب النّزول : ص 146 ؛ جامع العلوم و الحكم : 1 / 17 ؛ الجهاد ابن مبارك : 1 / 34 ، حديث 12 ؛ شعب الايمان : 5 / 34 ، حديث 6854 ؛ التّرغيب و التّرهيب : 1 / 31 ، حديث 32 و 2 / 195 ، حديث 2078 ؛ تفسير طبرى : 16 / 40 ؛ تفسير ابن كثير : 3 / 109 . ( 2 ) - كهف ( 18 ) ، آيهء / 110 : بنابراين هركس اميد لقاى پروردگارش را دارد ، بايد عمل صالح انجام دهد و نبايد كسى را در عبادت پروردگارش شريك سازد . ( 3 ) - ر ك : صحيح بخارى : 1 / 58 ، حديث 123 و : 3 / 1034 ، حديث 2655 ؛ جامع المدارك : 5 / 410 ؛ صحيح مسلم : 3 / 1512 ، حديث 1904 ؛ المستدرك على الصّحيحين : 2 / 119 ، حديث 2520 ؛ صحيح ابن حبّان : 10 / 493 ، حديث 4636 ؛ سنن ترمذى : 4 / 179 ، حديث 1646 ؛ جواهر الكلام : 21 / 384 ؛ سنن كبراى بيقهى : 9 / 167 ؛ سنن ابى داود : 3 / 14 . حديث 2516 ؛ مسند احمد : 4 / 392 ؛ وسائل الشّيعه : باب 3 ، حديث 8 .