امّا راجع به نتايج طبيعى عمل ، همين‌قدر ما را بس كه در حالت آن مردى بينديشيم كه به كار پليدى اقدام مىكند و دربارهء تفاوتى كه در دل او بين سنگينى شرّ موجود نسبت به موضوع عمل مباشرش وجود دارد ، و بين خطر اخلاقى كه براى خود اين شرّ است تأمّل كنيم ، در وقتى كه اين تأمّل چه از خلال انعكاسات دور و نزديك و يا به وسيلهء انتشار الگوى بدى گسترش يابد كه اين بدى را به ديگران منتقل مىكند . به راستى گناهانى كه براى ما نخستين بار ظاهر مىشوند - از اهمّيّت كمى برخوردارند و ديرپا نيستند ، پس از آنكه از اين زاويه ما به آنها برسيم ، براى ما بيانگر نوعى رسوايى باشد . و ما را در شرايطى قرار دهد كه در گسترهء وسيعى مسئوليّتى را كه در پى دارد ، بسنجيم ، به‌گونه‌اى كه ممكن است بگويند : مسئوليّت هرچه افق عمل وسعت يابد ، عميق‌تر مىشود . البتّه اين اصل همان است كه اين سخن ما را تجويز مىكند كه : رايج ساختن يك درهم تقلّبى خطر بيشترى از صد درهم دزدى دارد ، به خاطر ادامهء غش و تقلّبى كه اين عمل در نقدينگى رايج باعث مىشود . بنابراين ؛ بار گناه آن درهم مغشوش به گردن رايج‌كنندهء آن است ، حتّى پس از مردنش تا وقتى كه آن درهم از بين برود . غزّالى توانسته است به استناد به اين اصل بگويد : « هركه به صورت نامحرم نگاه كند ، نعمت چشم و نعمت خورشيد را ناسپاسى كرده است ، زيرا ديدن به وسيلهء آن دو حاصل مىشود ، و آن دو تنها بدان جهت آفريده شده است كه سود دينى و دنيايى داشته باشد و بدان وسيله از چيزهايى كه ضرر دينى و دنيوى دارد ، بپرهيزد ، درحالىكه در غير مورد به كار برده است ، و به علاوه چون مقصود از آفرينش مخلوقات و دنيا و اسباب دنيوى آن است كه مردم به وسيلهء آنها براى رسيدن به خداى تعالى كمك بگيرند ، و رسيدن به خدا ممكن نيست مگر به محبّت و دوستى او و انس با او در دنيا و دورى از فريب دنيا ، و انس با خدا ميسّر نمىشود مگر با ذكر دائمى و هميشه به ياد خدا بودن ، و از طرفى محبّت جز به وسيلهء معرفت كه با دوام فكر حاصل مىگردد ، فراهم نمىشود . و دوام ياد خدا و دوام فكر جز با دوام بدن امكان‌پذير نيست ، و بدن باقى نمىماند ، مگر به وسيلهء غذا و غذا به وجود نمىآيد ، مگر به وسيلهء زمين ، آب و هوا ، و اين‌ها نيز جز با آفرينش آسمان و زمين و ساير اعضاى ظاهرى و باطنى سامان نمىگيرد . بنابراين ؛ همهء اين‌ها براى بدن است و بدن مركب روح است و آنچه به جانب خداى تعالى برمىگردد ، همان