نخستين محدوديّت آن است كه مسئلهء اراده تنها مشتمل بر مسئلهء قدرت از جهت مبدأ و يا جداى از آن نيست ( بنابراين ؛ عمل اراده در حالت نااميدى واقعى و يأس كلّى محال است . ) ، ولى از جهت اين‌كه اراده و تصميم دو چيز متفاوتند ، همان‌طورى كه زمان حاضر از زمان آينده متفاوت است ، بنابراين ؛ اراده - مثل نتيجهء مباشر - فعّاليّت بيرونى مشخّصى را مىطلبد كه هرگز در خلال مدّت نمىتواند با آن درنگ كند . و واقعيّت آن است كه اين دو عنصر رابطهء تنگاتنگ محكمى در ادراك ما دارند ، چنان‌كه دو عضو از اعضاى وجود ما باهم در ارتباطند . و همان طورى كه در حالات معمولى يك سلّول به تنهايى و به حساب خاصّ خودش مطلقا كارى نمىتواند انجام دهد ، هم‌چنين قدرت تصميم‌گيرى ما كمتر مىتواند در عمل قانونى حرف آخر را بزند ، بلكه اراده ، خود اعتراف دارد كه اختيار تنفيذ در دست قدرت ما به منزلهء رهبريى است كه راه را براى يك سرباز حقيقى باز مىكند . و اين قدرت راه عمل را به خاطر آنكه يك لحظه درنگ كند ، نمىبندد ، بلكه به خاطر آنكه به صراحت تا ميدان تنفيذ مستقيم بتواند عبور كند . بنابراين ؛ اين تصميم است كه به تنهايى باعث خير موضوعى مورد نظر مىگردد . محدوديّت دوم : تا وقتى كه عمل درونى مشتمل بر آغاز عمل نيست ؛ هرچند به صورت حركت ناچيز و ضعيفى ، از نظر شرعى اين امكان است كه ما از خودمان بپرسيم ، راجع به موردى كه از مرحلهء نهايى افكار نظرى و مرحلهء تأمّل و دقّت زيبايى گذشته تا به زمينهء ارتباط اخلاقى و يا حتّى ميدان عملى محض ؛ يعنى ميدان عمل ارادى ، و خداوند مىفرمايد : « وَ لَوْ أَرادُوا الْخُرُوجَ لَأَعَدُّوا لَهُ عُدَّةً . » « 1 » . توضيح اين‌كه اراده به معناى حقيقى خود عبارت از آن است كه ما يك حركت گسترده‌اى داشته باشيم كه از انديشهء ما شروع شود و رو به سمت عمل پيش رود . و اراده عبارت از رو آوردن از عالم مثال به واقعيّت است و در همين راستا حركت از درون به بيرون و از شعور به تجربه است كه باعث به وجود آمدن عمل اخلاقى مىگردد . اين عمل يك حالت ( ستاتيكى ) ايستايى ، عبادتى در خلوت ، زندانى شدن در صومعهء دل نيست ، بلكه يك جهش زنده و حركتى گسترده است ، نقطهء شروع آن در درون و نقطهء نهايىاش در بيرون است . و هم‌چنين مىبينيم كه نيّت محدود بر اين نيست كه تنها به عمل مىخواند و

--> ( 1 ) - توبه ( 9 ) آيهء 46 : اين‌ها اگر ( راست مىگفتند و ) اراده داشتند كه ( به سوى ميدان جهاد ) خارج شوند ، وسيله‌اى براى آن فراهم مىساختند .