و آن مقتضاى نيكوكارى است : « مَتاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ . » « 1 » . و مقتضاى تقواست : « حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ . » * « 2 » . عمل پاكيزه مقتضاى شكر و قدردانى است : « وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً . » « 3 » . « فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَيْتِ الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ . » « 4 » . و آن مقتضاى عزم و چابكى است : « فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَ لا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ ما يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنْ نَهارٍ . » « 5 » . و آن مقتضاى كمك و يارى ناتوانان است : « وَ ما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِينَ . » « 6 » . و آن مقتضاى اهتمام و دلسوزى بر درماندگان است كه با آنها همدردى كنيم ، چه خودمان را جاى آنها بگذاريم : « وَ لْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا اللَّهَ وَ لْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيداً . » « 7 » . و يا اين‌كه گذشتهء ويژهء خودمان را به ياد آوريم كه گرفتار عذاب بوديم و يا نادان و يا گمراه بوديم : « كَذلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا . » « 8 » . و يا به اين ترتيب كه هم چون بشرى حالات خودمان را در نظر بگيريم ، بر ماست كه به سوى آمرزش و رحمت الهى

--> ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 236 ( - يك ب ) : هديهء شايسته‌اى است و اين حقّى است بر نيكوكاران . ( 2 ) - بقره ( 2 ) آيهء 180 و 241 ( - دو ب ) : اين حقّى است بر پرهيزگاران . ( 3 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 24 : و بگو ! بار پروردگارا ! آنها را مشمول رحمت خويش قرار ده ، همان گونه كه مرا در كودكى تربيت كرده‌اند . ( 4 ) - قريش ( 106 ) آيهء 3 ، 4 ، آل عمران / 123 ، اسراء / 24 ، احقاف / 15 ، واقعه / 70 ( - چهار آ و يك ب ) : پس ( به شكرانهء اين نعمت بزرگ ) بايد پروردگار اين خانه را عبادت كنند ، همان كس كه آنها را از گرسنگى نجات داد و از ترس و ناامنى ايمن ساخت . ( 5 ) - احقاف ( 46 ) آيهء 35 ، آل عمران / 186 ، شورى / 43 ( - دو آ و يك ب ) : پس صبر كن ، همان گونه كه پيامبران اولو العزم صبر و شكيبايى كردند ، دربارهء آنها عجله و شتاب مكن ، هنگامى كه وعده‌هايى به آنها داده مىشد ، احساس مىكنند كه گويا در دنيا جز ساعتى توقّف نداشتند . ( 6 ) - نساء ( 4 ) آيهء 75 ( - يك آ ) : چرا شما در راه خدا و در راه مستضعفان . . . مبارزه نمىكنيد . ( 7 ) - نساء ( 4 ) آيهء 9 : ( - يك آ ) : كسانى كه اگر فرزندان ناتوانى از خود به يادگار بگذارند ، از آيندهء آنان مىترسند ، پس بايد از خدا بترسند و با عواطف انسانى سخن بگويند . ( 8 ) - نساء / 94 ، ضحى / 6 - 11 ( - يك آ و يك ب ) : گرچه در گذشته چنين بوديد ، ولى اكنون خدا بر شما منّت نهاده ، پس تحقيق كنيد .