محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)
365
دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)
بپيوندند . » « 1 » ، « اين عالم را دوست مداريد و نه اشيايى را كه در اين عالم است . . . و اين است آن وعدهاى كه او ما را بدان وعده داده ، يعنى حيات ابدى . » « 2 » . و اينچنين مىبينيم كه آرمان انجيلى همواره جايگاه آخرت است ، و دربارهء زندگى پس از مرگ ، مگر در يك جا و بس « 3 » ، كه در آن يك جا حضرت مسيح به پاداشى دوگانه : در زندگى آينده و در اين زندگى وعده داده است ( و اين زيادتى است كه در انجيل مرقس ؛ اصحاح دهم ، جملهء 30 ، مىبينيم ، ولى اين مطلب در انجيل متى ، اصحاح نوزدهم : 29 وجود ندارد ) . نظام توجيه قرآنى هماكنون ما در موضعى هستيم كه مىتوانيم از خلال آن به بهترين روش با آموزش تبليغ قرآنى مواجه شويم و ارتباط آن را با تبشير كتاب مقدّس ثابت كنيم ، و به زودى خواهيم ديد كه نظريّهء يهود و مخالف آن نظريّهء مسيحيّت در يك تركيب همسو ، باهم سازش مىكنند ، تنها اين هم نيست ، بلكه علاوه بر اين ، خواهيم ديد كه عناصر جديدى در اين تركيب داخل مىشود تا اين كه بر غنا و گسترش آن بيفزايد . به راستى ما به نوعى از شمارش عمومى اقدام كرديم « 4 » ، كمبود تعليمات قرآنى كه در استدلال حكمتش بر تنها قدرت و سلطهء امر خدا بسنده كرده بود ، ما را به وحشت انداخت . و در نتيجه ديديم اين شكل نظريّهء كانت كه الزام و تعهّد بر وظيفه را مجرّد از مادّه و براساس شكل محض وى استوار ساخته است : « اين كار را بكن ! چون فرض و واجب است . » ، در بسيارى از موارد كتاب مقدّس اسلام ، چنين چيزى معمول و مأنوس نيست ، با اين همه در ده آيه كه تمام آنها نيز
--> ( 1 ) - ر ك : رسالهء بولس ، نخستين فرستاده به جانب ثيموثاوس : 6 / 17 - 19 . ( 2 ) - ر ك : رسالهء يوحنّا ، نخستين فرستاده : 2 / 15 - 25 . ( 3 ) - چهبسا مناسبت دارد كه ما نيز برخى از فقرات رسائل قدّيس بولس را بر آن بيفزاييم ، آنجا كه به فرزندان فرمانبردارش وعدهء عمرهاى طولانى بر روى زمين مىدهد [ رسالهء بولس ، نخستين فرستاده به جانب مردم افسس - 3 ] و به تودهء مردم وعده مىدهد كه خداوند تمام نعمتهاى مادّى آنها را زياد مىكند تا اينكه همه وقت و در همه چيز خودكفا شوند ، در تمام اعمال شايسته بيفزايند و به مستمندان بدهند [ رسالهء دوّم بولس ، رسول به مردم كورنثوس ، اصحاح نهم : 8 - 11 ] و آنجا كه زيادى مرگها و شمار زيادى از بيمارىها و ناتوانىها را به خاطر كوتاهى و اخلال بر بعضى از واجبات دينى تفسير مىكند . ( 4 ) - در آخر هر مجموعه برخى از آياتى را كه بيانگر يك تفكّر واحدى است ، ارجاع مىدهيم ، حرف ( آ ) را براى تعيين آيات مكّى و حرف ( ب ) را براى تعيين آيات مدنى اضافه مىكنيم .