امّا در مورد مجازات مربوط به دست‌اندركاران شراب ، در قرآن كريم يا در سخن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عبارت خاصّى وجود ندارد كه بيانگر آن باشد ، جز اين‌كه در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عادت معمول اين بوده است كه گروهى از مؤمنان اطراف كسى كه دائم الخمر بوده ، جمع مىشدند و او را با چوب‌دستى و كفش مىزدند و عذاب مىدادند . . . ، ولى پس از وفات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خليفهء اوّل ، بزرگان صحابه را جمع كرد و با آنها مشورت نمود تا يك عدد تقريبى براى زدن مىگساران پيدا كنند ، آن‌ها چهل ضربت را تعيين كردند ( با جفت كفش مىزدند ) و در زمان عمر ، بار ديگر عمر با اصحاب رايزنى كرد و در نهايت هشتاد تازيانه تعيين شد ( به جاى هر ضربت با كفش يك تازيانه ) ، بين افراد طرف مشورت حضرت على عليه السّلام بود كه به اين ترتيب استدلال كرد : « وقتى كه يك نفر شراب مىخورد ، مست مىشود و چون مست شد ، هذيان مىگويد و چون هذيان گويد ، تهمت مىزند ، پس به اين دليل به نظر من حدّ چنين كسى همان حدّ مفتريان و تهمت‌زنندگان است . » « 1 » ، امّا از نظر عبد الرحمن بن عوف اين كمتر مقدارى است كه مىتوان تصوّر كرد ، از آن جهت كه كمترين كيفرى است كه قرآن كريم معرّفى كرده و در حديث آمده است : « كمترين و سبكترين حدود هشتاد تازيانه است . » « 2 » به اين روش آميخته از عقلى و نقلى صحابه به اين نتيجه رسيدند و قرار مشترك آنها هم‌چون قاعده‌اى با قدرت قانون پاگرفت .

--> - نمىآورند ، آنها را هشتاد تازيانه بزنيد . ( به دنبال اين مجازات شديد ، دو حكم ديگر نيز اضافه مىكند : 1 - و هرگز شهادت آنها را نپذيريد ، 2 - و آنها همان افراد فاسق و تبهكارند . ) ( 1 ) - ر ك : موّطأ مالك : 2 / 842 ، حديث 1533 ؛ ولى در كتاب موطأ جملهء : « به نظر من حدّ چنين كسى حدّ تهمت‌زنندگان است . » ، وجود ندارد ( مترجم عربى ) . ر ك : الاحكام آمدى : 3 / 317 و 4 / 45 و 7 / 455 ؛ تفسير قرطبى : 6 / 297 ؛ المستدرك على الصّحيحين : 4 / 417 ؛ سنن كبراى بيهقى : 8 / 320 ؛ سنن دارقطنى : 3 / 166 ؛ مسند شافعى : 1 / 286 ؛ سنن كبرا : 3 / 252 ، حديث 5288 ؛ فتح البارى : 12 / 69 ؛ الثّقات : 2 / 199 ؛ ميزان الاعتدال : 4 / 358 ، حديث 5087 ؛ سبل السّلام : 3 / 181 ؛ المحلى : 10 / 211 ؛ كتاب الأمّ : 6 / 180 . ( 2 ) - ر ك : صحيح مسلم : 3 / 1330 ، حديث 1706 ؛ الخلاف : 5 / 498 ؛ صحيح ابن حبان : 10 / 300 ، حديث 4450 ؛ سنن دارمى : 2 / 230 ، حديث 2311 ؛ سنن كبراى بيهقى : 8 / 319 ؛ بحار الأنوار : 30 / 699 ؛ سنن كبرا : 3 / 249 ، حديث 5275 ؛ مسند احمد : 3 / 176 ، حديث 12828 ؛ مسند رويانى : 2 / 378 ، حديث 1351 ؛ فتح البارى : 12 / 64 ؛ تحفة احوذى : 5 / 27 .