آلمانىها ، رومىها و همهء طوايف مسيحى ، تا مؤلّف بتواند بگويد : از اين‌رو ما در نظام داركون « 1 » يافتيم ( كه در آتن تا جنگ روميان باقى بود ) كه مجازات قتل غير عمدى ( غير ارادى ) نفى بلد ( تبعيد ) موقّت بود . « 2 » امّا در قديمىترين قوانين روم ( قانون الواح دوازده‌گانه ) قربانىاى كه يكى از اعضايش در اثر جنايت غير عمد بريده مىشد ، مىتوانست در صورت نپذيرفتن ديه قصاص كند . « 3 » در قانون چينى قاتلى كه به‌طور غير عمد و يا تصادفى مرتكب قتل مىشد ، كيفرش صد تازيانه و نفى بلد بود . « 4 » در تورات ، مجازات قاتل غير عمد را نوعى از نفى بلد ( تبعيد ) شمرده است ، و براى اولياى دم اين امكان است كه قاتل را بكشند ، در صورتى كه قاتل به وسيلهء حيله‌اى پيش از مدّت ، تبعيدگاه را ترك كند . « 5 » در قانون كنيسه ( معبد يهوديان ) كفّاره‌هاى سنگينى در خلال چندين سال براى پوشش خطاها ( تكفير ) فرض و واجب شمرده شده است ، نه به عنوان مجازات ادارى ، در صورتى كه شخص مجرم به دليل ناآگاهى مرتكب شده باشد . « 6 » در انگلستان تا اوايل قرن نوزدهم ، علاوه بر مصادرهء اموالش ، قاتل غير عمد ، از زير بار دين اولياى مقتول خلاص نمىشد ، مگر مورد لطف فرمانروا قرار مىگرفت ، و همين قانون اخير در قانون قديم فرانسه نيز به چشم مىخورد . « 7 » جز اين‌كه ما وقتى كه اين مقدار از جاها را بررسى مىكنيم ( به محدودهء زمانى ، يا جغرافيايى و يا عنصرى اهمّيّتى نمىدهيم ) ، براى ما مطلبى روشن مىشود كه باعث اين پرسش مىگردد : چه نوع انديشه‌اى بر گزينش اين قوانين و احكام سيطره داشته است ؟ . . . و چرا در اجتماعى چنين اختيارى بوده و در اجتماع ديگر نبوده است و يا در عصرى بوده و در عصر ديگر

--> ( 1 ) - داركون ، در قرن هفتم پيش از ميلاد در آتن شروع شد ، و قانونى را كه وضع كرد ، با قاطعيّت مجازات همراه بود . ( مترجم عربى ) ( 2 ) - ر ك : Fauconnet , La Responsabilite ? , Etude de SOCIOLOGIE , P . 110 . ( 3 ) - ر ك : همان مرجع ، ص 113 . ( 4 ) - ر ك : همان مرجع ، ص 130 . ( 5 ) - ر ك : همان مرجع ، ص 107 . ( 6 ) - ر ك : همان مرجع ، ص 133 . ( 7 ) - ر ك : Fauconnet , La Responsabilite ? , Etude de Sociologie , p . 110 . ، ص 135 .