يافته است و عمل شفاعت‌كننده در اين مسئلهء مهم آن است كه صفات و كارهاى نيك و شايسته‌اى را اعلان مىكند كه بدىهاى مؤمنان را تبديل به حسنات مىكند و باعث بخشش و عفو از ايشان و يا استحقاق اجر و پاداش آنها مىگردد . « 1 » و اين‌چنين است كه مىبينيم ، شفاعت به اين معنى ، شرافت دوگانه‌اى را به دفاع‌كننده ( شفيع ) و دفاع شده ( مشفوع له ) ارزانى مىدارد . ولى هيهات كه اين قضيه هميشه سودمند باشد . توضيح اين‌كه احاديث شفاعت ، خود براى ما حالاتى را يادآور مىشود كه شفاعت‌كننده در آن موارد راجع به صحت وقايع نقل شده ، اشتباه كرده است و در آن صورت دفاع از بين مىرود و به صرف اطّلاع از حقيقت از تلاش در دفاع خوددارى مىكند . اين آن چيزى است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم دربارهء خودش فرموده است كه در آن روز چگونه از خداوند درخواست بخشش از مردمانى هم‌چون اصحابش را مىكند كه در خلال زندگانىاش در دنيا مىشناسد ، و به او گفته مىشود : « تو نمىدانى كه آنها پس از تو چه كردند ! آن‌گاه مىگويد :

--> ( 1 ) - چنين است كه مىبينيم احاديث شفاعت متضمن پنج نوع از شفاعت است ، همان‌طورى كه اشاره كرديم . عبارتند از : 1 ) شفاعت عام ، كه در آنها مردم به سوى انبياء عليهم السّلام يكى پس از ديگرى مىشتابند تا اين‌كه خداوند نسبت به موضعى كه دارند ، آنها را راحت و آسوده مىكند . 2 ) شفاعت در مورد باز شدن در بهشت به روى اهل بهشت ، 3 ) شفاعت در وارد شدن كسانى بدون حساب به بهشت ، 4 ) شفاعت در بيرون ساختن افرادى از موحّدان از آتش دوزخ ، 5 ) شفاعت در مورد تخفيف عذاب از برخى دوزخيان . و دو نوع ديگر از شفاعت مىماند كه بسيارى از مردم نقل مىكنند : الف - شفاعت دربارهء مردمانى كه مستحق دوزخند ، شفاعت مىشوند كه وارد دوزخ نگردند . و من تاكنون در هيچ حديثى به اين نوع از شفاعت برخورد نكرده‌ام ، درحالىكه بيشتر احاديث صراحت دارد كه شفاعت راجع به موحدان صاحب گناهان كبيره تنها پس از ورود به آتش دوزخ است و اما كسانى را كه پيش از ورود به دوزخ شفاعت كنند تا وارد آتش نگردند ، در هيچ نصّى نديده‌ام ! ب - شفاعت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم براى گروهى از مؤمنان جهت فزونى ثواب و بالا رفتن درجات را به دعاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم براى ابى سلمه استدلال مىكنند كه عرض مىكند : « خداوندا ، ابو سلمه را بيامرز ! و درجات او را در ميان هدايت‌يافتگان بالا ببر ! » ر . ك : السيرة النبويه ابن هشام : 2 / 59 ، چاپ دار الإحياء بيروت ؛ تهذيب سنن ابى داوود ، باب شفاعت ، حديث 4730 .