محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

239

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

بنابراين نقش اين دخالت و اهميّت آن چيست ؟ و هرگاه ما آن را با رويدادهايى كه در مقابل ما در همين دنيا اتفاق مىافتد ، مقايسه كنيم ، خواهيم گفت كه سرانجام شخص مورد شفاعت ممكن است تغيير اصولى پيدا كند و يا تحت اصرار و يا فشار شخص شفيع تعديل گردد . و البته اين سرانجام ، چيزى غير از آن خواهد بود كه استحقاق داشت و غير از آن خواهد بود كه بدون اين دخالت رقم خورده بود . بنابراين ، آن فضيلتى غير استحقاقى است و يا اين‌كه پاداشى است از خارج مىرسد . طرز تفكر شفاعت به اين صورت خطاهاى بزرگى را دربر دارد ، برخاسته از متن بت‌پرستى عربى است كه مشكل اوليه اسلام بود كه با آن مبارزه مىكرد و قرآن از اول تا آخر در برابر آن ايستاد ، آيات ذيل را باهم مىخوانيم : « مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ » « 1 » « ما مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ » « 2 » « وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ » « 3 » « لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِيَ لَهُ قَوْلًا . » « 4 » « وَ لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى » « 5 » « وَ هُوَ يُجِيرُ وَ لا يُجارُ عَلَيْهِ » « 6 »

--> - انتشارات محمد على صبيح و فرزندان ، چاپ مصر ؛ المستدرك الأعلى الصحيحين ، از امام حافظ ابو عبد اللّه حاكم نيشابورى ؛ و پاورقى تلخيص از حافظ ذهبى : 1 / 66 ؛ چاپ دار المعرفة ، بيروت ، مراجعه كنيد ! مطالب زيادى راجع به شفاعت خواهيد يافت ؛ سنن ترمذى : 5 / 308 ، حديث 3148 و 3610 و ص 585 ، حديث 3615 ؛ سنن دارمى : 1 / 39 ، حديث 47 ؛ مجمع الزوائد : 8 / 215 ؛ سنن كبرا : 4 / 401 ، حديث 7690 ؛ مسند احمد : 1 / 4 ، حديث 15 ؛ الفردوس بمأثور الخطاب : 1 / 45 ، حديث 111 ؛ التاريخ الكبير : 7 / 400 ، حديث 1748 . ( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 255 : كيست كه در نزد او ، جز به فرمانش شفاعت كند . ( 2 ) - يونس ( 10 ) آيه 3 : هيچ شفاعت‌كننده‌اى جز به اذن و فرمان او وجود ندارد . ( 3 ) - رعد ( 13 ) آيه 41 : حكومت و فرمان از آن خداست و هيچ‌كس را ياراى رد احكام او يا جلوگيرى از فرمان او نيست . ( 4 ) - طه ( 20 ) آيه 109 : شفاعت هيچ‌كسى سودى نمىدهد ، مگر كسانى كه خداى رحمن به آنها اجازهء شفاعت داده و از گفتار آنها ( دراين‌باره ) راضى است . ( 5 ) - انبياء ( 21 ) آيه 28 : هرگز شفاعت نمىكند مگر براى كسى كه بدانند خدا از او خشنود است . ( 6 ) - مؤمنون ( 23 ) آيه 88 : چه كسى به بىپناهان پناه مىدهد و خود نياز به پناه دادن ندارد ؟ !