محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)

219

دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)

بر ما لازم است كه از اولياى امورمان « 1 » اطاعت كنيم . « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ » « 2 » ولى به شرط آنكه دستوراتى كه مىدهند ، مطابق با شرع باشد ! ولى اگر اين مشروعيّت مورد اختلاف بود ، بايستى در مورد اختلاف ، حكميّت را به كتاب خدا و سنّت رسول خدا واگذاريم . « فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ » « 3 » مگر اين‌كه امر آنان مخالفت آشكارى با قاعده و قانون الهى داشته باشد ، در آن صورت از طرف ما جز صرف ترك و طرد واضح كار ديگرى شايسته نيست . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مطابق روايت عبد اللّه بن مسعود ، مىفرمايد : « تا وقتى كه فرد مسلمان مأمور به معصيتى نشده است ، وظيفه‌اش شنيدن و اطاعت است ، چه در كار مورد پسند يا ناپسندش باشد ، اما اگر مأمور به انجام معصيتى شد ، نبايد گوش دهد و نبايد اطاعت كند . » « 4 » و بالاخره وظيفه ما در برابر برادران دينى وفاى به عقود و قراردادهاست . خداى متعال

--> - زيان شخص شما يا پدر و مادر و يا نزديكان تمام شود . ( 1 ) - در جاى خودش توضيح داده‌ايم كه منظور از اولياى امور ائمهء معصومين عليهم السّلام در آيهء شريفه است و بس - م . ( 2 ) - نساء ( 4 ) آيهء 59 : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد پيامبر و اولى الامر ( اوصياى پيامبر ) را . ( 3 ) - نساء ( 4 ) آيه 59 : اگر در چيزى اختلاف كرديد ، آن را به خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ارجاع دهيد ، اگر ايمان به پروردگار و روز واپسين داريد ، اين براى شما بهتر و پايانش نيكوتر است . ( 4 ) - ر . ك : صحيح بخارى : 4 / 1577 ، حديث 4085 و صحيح مسلم : 3 / 1469 ، حديث 1839 ؛ سنن كبرا : 4 / 434 ، حديث 7829 ؛ سنن نسائى : 7 / 160 ، حديث 4206 ، فتح البارى : 13 / 123 ، حديث 6725 . و بخارى از على عليه السّلام نقل كرده است كه « پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گروهى را به جبهه جنگ فرستاد و مردى از انصار را فرماندهء آنها ساخت و دستور داد كه از او اطاعت كنيد و او بر سپاهيان خشم گرفت و گفت : مگر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم دستور نداد كه از من اطاعت كنيد ؟ گفتند : چرا ، گفت : من تصميم دارم ، وقتى كه هيزم جمع كرديد و آتش برافروختيد ، آنگاه داخل آتش برويد . آنها هيزم جمع كردند و آتش افروختند ، همين‌كه خواستند داخل آتش شوند ، ايستاده بودند به يكديگر نگاه مىكردند ، يكى از آنها گفت : ما به خاطر فرار از آتش پيرو پيامبر شديم ، آيا سزاوار است كه داخل آتش شويم ؟ در آن ميان كه ايستاده بودند ، ناگاه آتش خاموش و خشم او فرونشست ، بعد كه جريان را به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفتند ، فرمودند : « اگر داخل آتش رفته بودند ، هرگز بيرون نمىرفتند . اطاعت تنها در كار نيك است . » رجوع كنيد به صحيح بخارى : 6 / 2612 ، حديث 6726 و ص 2649 ، حديث 6830 ؛ سنن كبراى بيهقى : 8 / 156 ؛ سنن ابى داود : 3 / 40 ، حديث 2625 ؛ مصنف ابن ابى شيبه : 6 / 543 ، حديث 33706 ؛ مسند احمد : 1 / 124 ؛ حديث 1018 ؛ مسند ابى يعلى : 1 / 309 ، حديث 378 ؛ فيض القدير : 1 / 513 .