محمد عبد الله دراز (مترجم: عطائى)
103
دستور الأخلاق في القرآن (آئين اخلاق در قرآن) (فارسى)
اين تفكيك اشاره شده ، در نصّ قرآنى آمده است ، خداى متعال مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ » « 1 » علاوه بر اينها خود پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به واضحترين و روشنترين صورت اين مطلب را مقرّر داشته است ، چنانكه فرموده : « هرگاه از قول خود به شما چيزى را دستور مىدهم ، من هم بشرىام ، ولى هرگاه از سوى خدا چيزى را گفتم ، آن را بگيريد ( انجام دهيد ) ، زيراكه من هرگز چيزى را به دروغ به خدا نسبت نمىدهم » . « 2 » پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تنها به اين مقدار بسنده نكرده است كه اعلان نمايد پيشنهادهاى وى دربارهء امور دنيا معصوم از خطا نيست ، چون از محدودهء رسالتش بيرون است ، كه خود به اصحاب و امّتش مىفرمايد : « شما به امر دنياتان داناتريد » « 3 » ، بلكه علاوه بر همهء اينها چهبسا آن حضرت نيز
--> - متأسفانه از نظر دانشمندان عامّه چنين نيست ؛ اشاعره جز كذب و كفر ، بقيهء گناهان كبيره را بر انبيا روا مىدانند و معتزله گناهان صغيره را بر انبيا تجويز مىكنند ، ولى از ديدگاه شيعه پيامبران از گناه كبيره و صغيره و هر نوع خطايى معصوم و مصونند : ر ك : كشف المراد فى شرح تجريد الاعتقاد ، مقصد چهارم - م . ( 1 ) - انفال ( 8 ) آيهء 24 : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! اجابت كنيد دعوت خدا و پيامبر را ، به هنگامى كه شما را به چيزى مىخواند كه شما را زنده مىكند . » ( 2 ) - ر . ك : صحيح مسلم ، 7 / 95 ؛ المجموع ، 11 / 353 ؛ سنن ابن ماجه ، 2 / 825 ، حديث 2470 ؛ الجامع الصّغير ، 1 / 393 ، حديث 2570 ؛ كنزل العمال ، 11 / 474 ، حديث 12179 و 12180 ؛ فيض القدير شرح الجامع الصّغير : 1 / 625 و 2 / 719 ؛ معتصر المختصر ، 2 / 300 ؛ مسند احمد ، 1 / 162 ، حديث 1395 ؛ مسند ابى يعلى ، 2 / 12 حديث 639 ؛ حلية الأولياء ، 4 / 373 . ما در درستى اين روايت ترديد داريم ، به دليل اينكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هرگز از روى هوى و هوس سخن نمىگويد ، چنانكه خداى متعال مىفرمايد : « وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى » ، ( نجم : 3 - 4 ) و از طرفى معقول نيست كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خبرى دهد كه بر خلاف واقع و حقيقت باشد . ثانيا كسى كه مدّعى شده است كه وى گردافشانى درخت خرما را نمىدانست ! پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در جزيرة العرب زندگى مىكرد و به خوبى مىدانست . ثالثا ؛ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به خوبى مىدانست كه مردم به سخنان او تعبّد دارند و به آن ترتيب اثر مىدهند ، بنابراين چگونه چيزى را مىگويد كه نمىداند ، درحالىكه به ديگران زيان مىرساند . مترجم عربى كتاب مىنويسد : اين روايت را مسلم در كتاب فضائل ، باب 38 ، نقل كرده است و فقرهء اوّل حديث را كه مؤلّف ذكر كرده است ، از قول رافع بن خديج است و فقرهء دوم حديث از قول طلحة بن عبيد اللّه است كه هر دو به مناسبت جريان گردافشانى درخت خرماست . [ يادداشت محقّق ] ( 3 ) - ر . ك : صحيح مسلم ، 2 / 223 و 4 / 1836 ؛ البيان و التّعريف ، 1 / 299 ؛ فيض القدير شرح الجامع الصّغير ، 1 / 489 و 3 / 50 ؛ -