الشيخ محمد عبد العظيم الزرقاني (مترجم: آرمين)
پيشگفتار 12
مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى)
تلاش يا به عبارت دقيقتر تلاش غير محققانهء آقاى جعفر شمس الدين صرفا به اخراج مرجع آن دسته احاديثى كه صرفا در صحاح ششگانه و مسند حنبل موجودند محدود شده است . از ذكر نام كامل و يا صحيح اشخاص و شرح حال مختصرى از آنها و . . . در اين چاپ خبرى نيست . ايشان حتى از درج مقدمهاى مبسوط و روشنگر و نيز تهيهء فهارس از جمله فهرست آيات و احاديث و اعلام و . . . كه در كارهاى مشابه متعارف و معمول است ، دريغ كردهاند . اى كاش آقاى جعفر شمس الدين در استخراج احاديث موجود در صحاح ششگانه و مسند حنبل نيز حد اقل به لوازم يك تتبع علمى ملتزم مىماند و به منابع اصلى مراجعهء دقيقى مىكرد تا خواننده حد اقل مىتوانست به نشانىهايى كه ايشان در پانوشتها از احاديث به دست داده است اعتماد كند ، اما متأسفانه در بسيارى از موارد ارجاعها غلط است . دقتى مختصر در ارجاعهاى مذكور نشان مىدهد آقاى جعفر شمس الدين ظاهرا در اكثر موارد به جاى مراجعه به صحاح ششگانه ، با انتخاب واژهاى از حديث به كتابهايى نظير معجم الفاظ احاديث نبوى مراجعه و مرجع احاديث را از آن استخراج كرده است . روشن است در چنين روشى به دليل اشتراك واژهها در چند حديث تا چه حد اشتباه رخ خواهد داد . البته به نظر مىرسد ايشان سعى كردهاند حد اقل اين نقص را در جلد دوم جبران كنند و دربارهء برخى از مطالب اين جلد توضيحاتى نيز ذكر كردهاند . اما همچنان در نشانىها اشتباهات و سهلانگارىهايى مشاهده مىشود و توضيحات نيز بعضا غير ضرورى و گاه ناقص هستند . نكاتى دربارهء كتاب حاضر ترجمه و تحقيق كتاب مناهل از سال 1371 به عنوان كار موظف در پژوهشكدهء حكمت و اديان كه آن زمان يكى از پژوهشكدههاى پژوهشگاه علوم انسانى و مطالعات فرهنگى بود ، آغاز شد و پس از حدود دو سال و نيم در سال 1374 به پايان رسيد . مشغلههاى گوناگون و نيز اقامت يكساله در كشور سوريه مانع از پيگيرى كار و انتشار آن شد . پس از بازگشت معلوم شد متن ترجمهء جلد اول مفقود شده است و نسخهء موجود به علت كيفيت ضعيف مخصوصا در قسمت پايين صفحات كه به منابع و ارجاعات اختصاص داشت ، قابل خواندن و حروفچينى نيست . اين بدان معنا بود كه بايد با مراجعه به كتابخانهها و منابع ، كار پرزحمت استخراج و بازنويسى اطلاعات و منابع مربوط به اين