الشيخ محمد عبد العظيم الزرقاني (مترجم: آرمين)
پيشگفتار 6
مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى)
* علوم القرآن اثر صبحى صالح . * التبيان فى علوم القرآن اثر محمد على جميل الصابونى . * فى علوم القرآن اثر عبد السلام كفافى ؛ عبد الله الشريف . * علوم القرآن اثر فرج توفيق الوليد ؛ فاضل شاكر النعيمى . * علوم القرآن اثر عبد المنعم النصر . * فى علوم القرآن اثر محمود عبد المجيد . * المدخل لدراسة القرآن اثر محمد ابو شهبة . * دراسات فى علوم القرآن اثر امير عبد العزيز . * دراسات فى علوم القرآن اثر عبد القهار داود العانى . بر اساس بررسىهاى به عمل آمده ظاهرا مناهل العرفان سومين كتاب جامعى است كه در قرن اخير در رشتهء علوم قرآنى منتشر شده است . پيش از زرقانى ، محمد على سلامة المصرى با تدوين كتاب منهج الفرقان فى علوم القرآن و شيخ طاهر جزايرى با تأليف كتاب التبيان فى علوم القرآن بر وى سبقت جستهاند . ظاهرا كتاب اخير از عمق و جامعيت بيشترى نسبت به كتاب محمد على سلامه برخوردار است زيرا زرقانى در كتاب خود از آن سود برده و در بسيارى موارد بدان استناد كرده است . اما در هيچ كجا از كتاب منهج الفرقان مطلبى نقل نمىكند . متأسفانه كتاب التبيان فى علوم القرآن در دسترس اينجانب نبوده است ، لذا نمىتوانم در مورد جامعيت آن قضاوت كنم . اما نام دوم كتاب يعنى التبيان لبعض المباحث المتعلقة بالقرآن على طريقة الاتقان نشان مىدهد ، اولا ؛ همهء مباحث علوم قرآنى را شامل نبوده است و ثانيا ؛ در نظم و اسلوب از الاتقان سيوطى پيروى كرده و فاقد نوآورى در اين زمينه است . علاوه بر اين ، اهل نظر به اندازهء كتاب مناهل العرفان از آن استقبال نكردهاند . بنابراين اگر فضل تقدم با شيخ طاهر جزايرى و محمد على سلامة است ، فضل تأليف كتابى معتبر و جامع در زمينهء علوم قرآنى از آن زرقانى است . دربارهء مناهل العرفان مناهل العرفان جزو اولين و معتبرترين آثار جامع در علوم قرآنى است كه در قرن گذشته به رشتهء تحرير درآمده است . نويسنده در اين كتاب كوشيده است ضمن پايبندى به آراء و