پس از مقابلهء اين ترجمه با متن عربى جواهر القرآن ( چاپ بيروت ) صحيح خواندن برخى كلمات امكان‌پذير شد ، و باعث تكميل مواردى چند از افتادگىهاى ترجمه گرديد كه ناگزير از متن عربى برگزيدم و پس از ترجمه با علامت دو ستاره در جاى خودش قرار دادم . سپس متن فارسى را با قسمت‌هايى از ترجمهء تفسير نسفى مقابله و مقايسه كردم ؛ با شواهدى كه از هر دو متن به دست آمد به اين نتيجه رسيدم كه به احتمال زياد اين ترجمه نيز از آن نسفى حنفى است كه با امام محمد غزّالى هم زمان بوده ، يعنى بين سال‌هاى ( 462 - 538 ) مىزيسته . حذف اعتراف غزّالى به اينكه « ما يك‌نيمه از عمر ارزنده را در تصنيف خلافيات ضايع كرديم » نشان مىدهد كه مترجم با اين سخن غزّالى نمىتوانسته موافق باشد ؛ زيرا خود او مؤلّف كتاب « المعتقد در علم خلاف » بوده است . . . » همان‌طورىكه ملاحظه مىكنيد ايشان نوشته‌اند ، به احتمال قوى ترجمهء اين كتاب از ابو حفص نسفى مىباشد . ليكن با مطالعه‌اى كه اين بنده انجام دادم و آنچه را كه از مطاوى كتاب فهميدم - البته به صورت استنباط يا حدس - به آنجا رسيدم كه ممكن نيست نسفى كتاب امام محمد غزّالى را از عربى به فارسى ترجمه كرده باشد و آن به چند دليل است كه اكنون بدان اشاره مىكنم : الف - از متن كتاب جواهر القرآن چنين بر مىآيد كه ترجمهء آن بوسيلهء شخص عارفى انجام گرفته است كه احيانا تعليم و تربيت سالكان و مبتديان را در خانقاه بر عهده داشته . وى بر آن شده است كه اين كتاب را - براى تهذيب نفس و صفاى روح و سير و سلوك ، به عنوان يك رساله - براى ترجمه برگزيند ، و از طرفى ديگر ديده است كه در ميان تفسيرهاى كهن فارسى ، تفسير نسفى موزون‌تر و آهنگين‌تر و از آرايش‌ها و محسّنات لفظى و معنوى بيشتر برخوردار است . و در مقاصد صوفيانه و مجالس رقص و سماع با مشرب عارفان و در تشحيذ ذوق و وجد و شعف آنان مناسب‌تر مىنمايد ، لذا ترجمهء آيات را از تفسير نسفى اقتباس كرده است . ب - ديگر مقام علمى نسفى از هر جهت اگر از غزّالى بيشتر نباشد كمتر نيست ، فقط زمان و مكان جغرافيائى و يا موقعيت‌هاى اجتماعى است كه گاهى يك شخص را در ميان مردم در يك برههء از زمان مشهورتر و بلندآوازه‌تر مىسازد و ديگرى را نه . اگر به محمد غزّالى ، امام گفته‌اند به نسفى هم لقب امام داده‌اند و علاوه بر آن ، به نسفى القاب بزرگ‌تر چون مفتى الفريقين و امام الثّقلين داده شده است . اگر غزّالى هفتاد كتاب تا پايان عمر نوشته ، نسفى بيش از صد كتاب تأليف كرده است . بنابراين مردى متبحّر و عالم چون ابو حفص نسفى ، نه وقت داشته است كه دست به اين ترجمه بزند و نه عاجز بوده است كه كتابى نظير يا در رديف جواهر القرآن تأليف كند .