معارف آن روزگار و نيز كوشش بر فراگيرى و رساندن معانى قرآنى از يك نقطه به نقاط ديگر است . ما نمونه‌اى از لغات متن را در جلد اوّل ، و بقيّه را به صورت فرهنگى كامل در پايان جلد آخر خواهيم آورد . امّا در اينجا شرح چند واژه را براى نمونه ذكر مىكنيم و سپس شرح آن را قدرى مفصّل‌تر در پايان كتاب خواهيد ديد . نمونه‌اى از چند واژه آختن ( - آهيختن ) ، بر آوردن ، بيرون كشيدن : آخته شد از ايشان ، جامه‌هاى ايشان ، تا بنمايد با ايشان عورتهاى ايشان . ترجمهء يَنْزِعُ عَنْهُما لِباسَهُما لِيُرِيَهُما سَوْآتِهِما . ( سورهء 7 / آيهء 27 ) . آسغده ( - اسغده ) ، هيزم نيم سوخته . يا بيارم [ تان ] افرازهء اسغده [ اى ] تا گرم شويد بدان ، ترجمهء أَوْ آتِيكُمْ بِشِهابٍ قَبَسٍ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ ( سورهء 27 / آيهء 7 ) . آگفت ( آكفت ) ، آزار و رنج : چون شنيد آن گفت ايشان و آگاه شد از آگفت ايشان . ترجمهء فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ . . ( سورهء 12 / آيهء 31 ) . آماشتن ( - آماردن ) ، شمردن ، به حساب آوردن ، مجازا اهميت دادن ، به روى خود آوردن : و چون بگذرند به لغو ، كريم‌وار گذرند : و جائى بود كه كريمى درگذاشتن بود ، و بود كه در ناآماشتن بود . و بود كه در بازداشتن بود و بود كه در برّ داشتن بود ترجمهء وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً . ( سورهء 25 / آيهء 72 ) . اندخسيدن ، اندخسانيدن ، اندخسواره ( اندخسيدن پناه بردن ) : و من به تو مىاندخسانم وى را ، و فرزندان وى را از ديو رانده . ترجمهء وَ إِنِّي أُعِيذُها بِكَ وَ ذُرِّيَّتَها مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ . ( سورهء 3 / آيهء 36 ) . انفرز ، در تنگى زيستن : و آنها كه چون نفقه كنند اسراف نكنند و انفرزنى ، و در اين ميان عدل جوينده باشند و و بال ورزنى . ترجمهء وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً . ( سورهء 25 / آيهء 67 ) . بجه « 1 » ( - بيجه - پيچه ) ، موى پيشانى : شناخته شوند مشركان به نشانى روهاشان ، و گرفته [ شود ] به بجه‌ها « 2 » و پايان ، ترجمهء يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ بِسِيماهُمْ فَيُؤْخَذُ بِالنَّواصِي وَ الْأَقْدامِ . ( سورهء 55 / آيهء 41 ) .

--> ( 1 ) - اين ضبطها از نسخهء اصلى است . ( 2 ) - اين ضبطها از نسخهء اصلى است .