همين جهت اعمالشان حبط و نابود شد ، لذا روز قيامت ميزانى براى آنها برپا نخواهيم ساخت . ( 105 ) اين گونه ، كيفر آنها دوزخ است بخاطر آن كه كافر شدند و آيات من و پيامبرانم را به باد استهزاء گرفتند . ( 106 ) تفسير : وَ تَرَكْنا بَعْضَهُمْ ، « 1 » در مرجع ضمير جمع و معناى آيه دو احتمال وجود دارد : 1 - مرجع آن خلق باشد يعنى روز خروج يأجوج و مأجوج ( از پشت سد ) بعضى از افراد جنّ و انس در اضطراب و حيرت و سرگردانى در هم آميخته مىشوند . 2 - اگر مرجع آن يأجوج و مأجوج باشد يعنى آنها هنگامى كه از پشت سدّ بيرون آيند ، موج مىزنند و به شهرهاى حمله مىكنند و روايت شده است كه به سوى دريا مىآيند آب آن را مىآشامند و جنبندگانش را مىخورند و نيز درختان و هر انسانى را كه بر او دست بيابند و نتوانند از دست آنها نجات يابد مىخورند و آن گاه خداوند كرمى را بر آنها مأمور مىكند از پشت سر در گوش آنها داخل مىشود و آنها را به هلاكت مىرساند . « 2 » . وَ عَرَضْنا جَهَنَّمَ ، دوزخ را براى كافران ظاهر مىسازيم ، و آن را مشاهده مىكنند . عَنْ ذِكْرِي ، اينان مردمى بودند كه از انديشيدن در آيات من غافل بودند . به همين معناست آيهء صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ . . . ، « كر و لال و كوراند . . . » ( بقره / 18 ) . وَ كانُوا لا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعاً ، اينها در دنيا از شنيدن حقايق كر بودند .

--> ( 1 ) - پس از آن كه سدّ ذو القرنين به انجام رسيد يأجوج و مأجوج بر اثر كثرت جمعيّت مثل امواج دريا در هم آميختند . ترجمة مجمع البيان ، ج 15 . ( 2 ) - با توجه به اين دو معنا كه براى آيهء گفته‌اند اشاره به وقايعى است كه در آستانهء قيامت واقع مىشود بر خلاف معنايى كه در شمارهء قبل از ترجمهء مجمع البيان نقل شد كه مراد واقعهء گذشته است .