از گناه را فقط به آنها عطا فرموده و نعمتهاى خاصّ خود را در حق آنان افزون ساخته ، و به وسيلهء آنها حجّت را بر مردم تمام نموده و آنان را ، بر بسيارى از مخلوقاتش برترى داده است ، و اين خود به بهترين وجه گواه بر پايدارى راه آنهاست . و [ مفهوم آيه ] درست مانند آن است كه [ به شخص محتاج و نيازمندى ] بگويى : هل أدلك على اكرم الناس فلان ؟ يعنى آيا راهنمايى كنم تو را نزد بخشنده‌ترين مردم يعنى فلانى ؟ و چنين پرسشى در مقام توصيف « فلانى » به كرم و بخشش بليغتر است از اين كه بگويى : هل ادلك على فلان الاكرم يعنى آيا راهنمايى كنم تو را نزد « فلانى » كه بخشنده‌تر است ، زيرا شما در گفتار نخست ، ابتدا او را بخشنده مىدانيد و سپس او را بخشنده‌ترين مردم معرفى مىكنيد ، يعنى ، « بخشنده‌ترين » مردم را به « فلانى » تفسير كرده و او را « مشهور » در سخاوت مىدانيد ، گويا گفته‌ايد كه هر كس مردى صاحب كرم را بخواهد بايد به سراغ فلانى برود و مفهوم اين سخن اين است كه او در سخاوت « شهرت » داشته و هيچ جاى شك و ترديد نيست . و « إنعام » در آيه مطلق آورده شده ، تا جميع نعمتها را شامل شود . و از امامان معصوم ( ع ) روايت شده است كه صراط من انعمت عليهم قرائت فرموده‌اند و از عمر بن خطاب و عمرو بن زبير نيز همين قرائت روايت شده است و قرائت صحيح قرائت مشهور است . ( غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ ) ؛ يا بدل است از ( الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ) تا معناى آيه اين باشد كه آنهايى كه نعمت داده شده‌اند ، كسانى هستند كه از غضب خدا و گمراهى محفوظ مانده‌اند و يا « صفت » است تا معنايش اين باشد : كسانى كه به آنان نعمت عطا شده [ انبيا و اوليا ] ميان نعمت مطلقه كه همان عصمت باشد و ميان نعمت ايمن بودن از خشم خداوند و گمراهى جمع كرده‌اند ، يعنى از هر دو نعمت برخوردارند . و جايز است كه « غير » در آيه « صفت » باشد ، گرچه « غير » نه صفت براى « معرفه » واقع مىشود نه با اضافهء به معرفه كسب تعريف مىكند . به دليل اين