الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

372

تفسير مجمع البيان (فارسى)

باقر ( ع ) ، پس از مسائلى پرسيدند ، سپس از صمد سؤال كردند ، آن حضرت فرمود تفسير آن را و فرمود ، الصمد پنج حرف است 1 - الف دليل و شاهد بر انيّت و حقيقت ذات ثابت اوست و آن قول خداى عزّ و جل است شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ، شهادت داد خداوند كه خدايى و معبودى جز او نيست و اين تنبيه و اشاره بغائب از درك حواس ( پنجگانه ظاهرى بينايى شنوايى و بويايى و ذائقه و لامسه ) . 2 - ( و لام ) دليل بر الهيّت اوست به اينكه هو اللَّه و ادغام شدن الف و لام در هم و ظاهر نشدن آنها بر زبان ، و واقع نشدن در شنوايى و ظاهر شدنشان در كتابت و نوشتن و اين دو دليلند بر اينكه الهيّت بلطفش پنهان بحواس درك نميشود و در زبان معرّفى هم واقع نميشود و در گوش شنونده‌اى هم واقع نميگردد ، براى اينكه تفسير اللَّه ( هو الذى إله الخلق ) آن خدايى كه مخلوق تمامى حيران و سرگردان از درك ماهيّت او و كيفيّت ذات اويند بحس و يا خيال بلكه او ايجاد كننده اوهام و خالق حواس است و فقط ظاهر شدن آن الف و لام در كتابت و نوشتن دليل بر اينست كه خداوند سبحان اظهار ربوبيّت خود فرمود در ايجاد خلق و تركيب ارواح لطيفه در اجساد كثيفه ايشان و هر گاه بنده نظر كند به خودش روحش را نبيند چنانچه لام صمد روشن نيست و داخل نميگردد در حسّى از حواس پنجگانه و چون نظر كند به كتابت براى او ظاهر شود آنچه مخفى گشته بود ، و وقتى بنده در ماهيّت بارى و كيفيّت او فكر و انديشه كند ، حيران و سرگردان گشته و فكرش به چيزى كه متصوّر شود براى او نرسد براى آنكه خداى تعالى خالق صورتهاست ، و هر گاه نظرى بخلق او نمايد