الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

347

تفسير مجمع البيان (فارسى)

شأن نزول : سعيد بن جبير از ابن عبّاس روايت كرده كه روزى پيغمبر ( ص ) از كوه صفا بالا رفت و فرمود يا صباحاه ، پس قريش به آن حضرت روى آورده و گفتند تو را چه مىشود ، فرمود اگر بشما خبر دهم كه دشمنى صبح و يا شام بشما حمله مىكند آيا مرا تصديق ميكنيد ، ؟ گفتند آرى ، فرمود ، بدانيد كه من شما را از عذاب سختى كه در پيش داريد ميترسانم ، پس ابو لهب لعنه اللَّه گفت تبا لك ، هلاكت باد بر تو براى اينكه تمام ما را فرا خواندى ، پس خداوند اين سوره را نازل فرمود ، بخارى هم در صحيح خود همين شأن نزول را نقل نموده است . تفسير : ( تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ ) مقاتل گويد : زيانكار باد هر دو دست ابو لهب و زيانكار است او ، و البتّه فرمود زيانكار است هر دو دست او براى اينكه بيشتر كارها بدست انجام ميگيرد ، و مقصود زيانكارى او و زيان خود اوست كه در آتش دوزخ خواهد بود . و بعضى گفته‌اند كه دست در اينجا صله است مثل قول ايشان : يد الدهر و يد السنه گويد ( و ايدى الزريا بالذخائر مولع ) و دستهاى مصائب و پيش آمدهاى ناگوار دلباخته و مشتاق ذخيره‌ها و اندوخته است ) . و بعضى گفته‌اند : يعنى دستانش از هر خير و ثوابى خاليست ، و ( صفر اليد ) است ، و فراء گويد : اوّل نفرين و دعاء بد و دوّم خبر است مثل اينكه گفته است خدا هلاك كند او را و حقّا نابود شده است . و در قرائت عبد اللَّه و ابى است ( و قد تب ) .